VIAM STRATAM

Vox ipsa et frigida lingua vocabant: Eurydice, Eurydice...

2011-12-02T08:13:00.001+01:00

Tunc feminae iratae eum punire constituerunt: noctu igitur eum circumdederunt et saeve necaverunt: deinde miseri iuvenis membra, ex corpore scissa, per campos in varias partes iacerunt. Cum vero aquae fluminis, in quod erat eiectum, caput e collo ereptum secum traherent, vox ipsa et frigida lingua vocabant: "Eurydice, Eurydice..."

Entón as iradas mulleres decidiron castigalo: de noite, rodeáronno e déronlle unha morte cruel. Logo, tiraron polos campos en varios sitios os membros descuartizados do corpo do desgraciado xove. E mentres as aguas do río onde fora tirada, levaban a cabeza separada do pescozo, a súa mesma voz e fría lingua chamaban: "Eurydice, Eurydice..."

*imaxe: Waterhouse, John William (1849–1917) wikipedia

Ut fumus in aera e conspectu fugit

2011-12-02T08:00:00.001+01:00

Cum talia diceret, ut fumus in aera e conspectu fugit, neque Orpheus videre potuit frustra prehendentem umbras, et multa volentem dicere. Quid ille faceret? Quo iret, coniuge bis erepta? Quo fletu, qua voce Plutonis et Proserpinae animos moveret?

Mentres dicía tales palabras, como fume no aire desapareceu da vista, e Orfeo non puido vela mentres agarraba en van as sombras, queréndolle dicir máis cousas. Que podería facer el? onde ir, despois de que a súa cónxuxe lle fora arrebatada dúas veces? con que pranto, con que voz conmovería os corazóns de Plutón e Proserpina?

*imaxe: James Draper

Mortis somnus oculos rursus operit

2011-11-28T19:00:00.000+01:00

[...] Constitit igitur non iam patiens morae, et ferer sub ipsa luce, amore victus, respexit. Tunc illa: "Quae insania" inquit, "et me et te perdidit, Orpheu? Ecce: crudelis fortuna me iterum retro vocat; mortis somnus oculos rursus operit. Iam vale! Ad Inferos iterum trahor, obscura nocte circumdata, ad te fructra extendens manus, mi vir: heu! non iam tua ero..." [...]

Detívose, no aguantaba a espera, e case baixo a mesma luz, vencido polo amor, mirou cara atrás. Entonces ela: "Que loucura" dixo " arruinounos a ti e a min, Orfeo?" Velaquí: a cruel fortuna lévame de novo cara atrás; o soño da morte cerra de novo os meus ollos. Adeus xa! Arrastrada outra vez ó mundo subterraneo, rodeada pola noite escura, extendendo cara ti en van as mans, meu home! Ai de min! Xa non serei túa!

*Imaxe: Flickr by Eneas

Orpheus ad superas terras redire coepit

2011-11-28T18:30:00.002+01:00

(...) Qua lege accepta atque magna laetitia affectus Orpheus, quem Eurydice muta sequebatur, ad superas terras redire coepit.(...)

(...) Despois de aceptar a condición e preso de gran ledicia, Orpheo, ao que seguía Eurídice muda, comezou a regresar ao mundo dos vivos.(...)

*Imaxe: http://lapasioncultural.blogspot.com

Et tecum Eurydicen duc, hac tamen lege

2011-11-28T18:00:00.000+01:00

(...) Postquam vero ille finem canendi fecit, Pluto sic locutus est: "Tu, Orpheo, cantu tuo animos nostros vicisti: redi igitur ad superos, et tecum Eurydicen duc, hac tamen lege, ne respicias neve ullo modo uxorem intuearis, antequam ad vitam lucemque redeas: quod si aliter facies, numquam iterum coniugem tuam videbis!" (...)

(...) Despois de que aquel lle puxo fin ao seu canto, Plutón falou así: "Ti, Orpheo, co teu canto ganaches os nosos corazóns, regresa de novo ao mundo dos vivos, leva a Eurydice contigo, sin embargo con esta condición, que non volvas a mirar para atrás e que de ningunha maneira mires á túa muller, antes de chegar á vida e á luz: porque si o fas de outra maneira, nunca verás de novo á túa muller! (...)

*Imaxe: Wikipedia

Ad mortuorum igitur regnum descendere voluit

2011-11-28T17:00:00.000+01:00

(...) Ad mortuorum igitur regnum descendere voluit, ut a Plutone, rege Inferorum, qui ibi cum Proserpina, eius coniuge, imperabat, peteret ut Eurydice sibi redderetur.

"Así pois quixo descender ao reino dos mortos, para pedirlle a Plutón, rei dos Infernos, que alí gobernaba con Proserpina, a súa muller, que lle devolvese a Eurídice."

*Imaxe: wallyg

Orpheus amatissimae uxorem morte flevit

2011-11-28T16:30:00.000+01:00

(...) Postquam autem multis cum lacrimis amatissimae uxoris mortem flevit, cum sentiret se nullo modo sine Eurydice vivere posse, audacissimum cepit consilium: cum enim iam parvi aestimaret vitam, postquam tam iucunda sibi uxor erepta erat, id facere constituit, quod nemo antea conari ausus erat, nec ullis periculis deterrebatur (...)

(...) Despois, en cambio chorou tristemente a morte da súa amadísima esposa con moitas lágrimas. Sentindo que el de ningún modo podería vivir sen Euridice, emprendeu un audacísimo plan: en efecto estimando xa pouco a súa vida, e despois de que lle fora arrebatada a súa esposa tan encantadora, decidiu facer isto que ninguén antes atrevéuse a intentar e non era apartado por ningún medo (...)
*Imaxe: Google

Orpheus tristis et maestus est

2011-11-28T16:00:00.003+01:00

Tum Orpheus, qui uxore mortua, de sua quoque vita desperabat: "Heu!" exclamavit, "Quid nunc faciam? Quid sperem? Quomodo vivam posthac? Cur me infelicem reliquisti, mea carissima coniunx?" Per multos dies, tristis et maestus, neque cibum neque aquam sumere voluit (...)

Entón Orfeo, pola morte da súa esposa, e desesperado tamén da súa propia vida exclamou: "Heu!" "Que farei agora? Que podo esperar? Como vivirei de agora en diante?" Por qué me deixaches miña queridísima esposa?" Durante moitos días, triste e aflixido, non quixo tomar alimento nin auga (...)

Imaxe: Flickr/Klearchos Kapoutsis

Eurydice Aristeus fugiens

2011-11-28T15:00:00.000+01:00

(...) Eurydice, cum primum hoc animadvertit, tanto illius viri mettu affecta est, ut, omnia pericula oblita, per altas herbas et inter dura saxa nudis pedibus celerrime curreret, ut ab eo fugeret et ad Orpheum, maritum suum amatissimum, rediret.(...)

Eurydice, tan pronto como se deu conta disto, foi afectada por un medo tan grande daquel home, olvidándose de todos os perigos correu velocísimamente polo medio das altas herbas e duras rochas, cos pés nús, para fuxir para fuxir deste e volver co seu queridísimo marido.

Euridice escapando de Aristeo.

Eurydice flores carpens

2011-11-28T14:30:00.000+01:00

(...) Cum igitur illa in silva versaretur ubi flores carpere volebat, ut mensam ornaret, Aristaeus, qui post arborem se occultabat, eam persequi coepit.(...)

(...) Atopándose ela no bosque onde quería recoller flores, para adornar a súa mesa, Aristeo, que se escondía detrás da árbore, comezou a perseguila.(...)

*Imaxe: Flickr, Jose Antonio Carretero.

Aristeus magna invidia afficeretur

2011-11-28T14:00:00.000+01:00

"Aristaeus, pastor qui iam antea Eurydicen amaverat, non solum tristitia, verum etiam magna invidia afficeretur, cum se nihil iam ex virgine sperare posse videret."

Aristeteo, un pastor que xa amara antes a Eurídice, non só estaba afectado pola tristeza, senón que tamén por unha gran envexa, vendo que xa nada podía esperar da rapaza.

*Imaxe: Wikipedia

Laeti igitur et maximo amore coniuncti.

2011-11-28T13:30:00.010+01:00

Laeti igitur et maximo amore coniuncti, Orpheus et Eurydice ad nuptiarum diem pervenerunt.

Así pois, ledos e unidos por un grandisimo amor, Orpheo e Euridice chegaron ó día da voda.

Imaxe: Evakke fotografía

(...) Brevi vero, cum cotidie tristissimum Orphei

2011-11-28T13:00:00.000+01:00

(...) Brevi vero, cum cotidie tristissimum Orphei de suo amore desperantis cantum in silvis audiret , virginis animus ita permotus est, ut ipsa eius amore magis magisque caperetur.

"Pero ao cabo de pouco tempo, escoitando tódolos dias nos bosques o tristisimo canto de Orfeo, que desesperaba polo seu amor, o ánimo da moza foi conmovido de tal maneira que ela mesma foi cautivada máis e máis."

*Imaxe: Flickr

Orpheus tam pulchre canebat...

2011-11-28T12:00:00.009+01:00

(...) tam pulchre canebat ut non solum bestiae ferae ad eum accurrerent, verum etiam rapida flumina consisterent (...)

(...) cantaba tan fermosamente que non só os animais salvaxes acudían onda el, senón tamén os rápidos ríos detiñan o seu cauce (...)

Imaxe: Flickr

Orpheus nobilissimus fidicen

2011-11-28T11:30:00.002+01:00

Orpheus nobilissimus fidicen atque poeta egregius fuit, qui inde a puero tam pulchre canebat (...)

Orfeo foi o máis famoso tocador de lira e un ilustre poeta, que cantaba tan fermosamente dende pequeno (...)

*Imaxe: Flickr/Campra

Orpheus et Eurydice (Fabulae Syrae)

2011-11-28T08:41:00.001+01:00

Antes de comezar con Eutropio, os alumnos de latín II do MGB traduciron a Fabula de Orpheus et Eurydice incluída no libro de Luigi Miraglia "Fabulae Syrae", do que tiven a sorte de recibir un exemplar de mans de Antonio Amador "antes de que se ofreciese al resto de los mortales", tal e como figura na dedicatoria da primeira páxina. Iso foi nas xornadas de Cultura Clásica de Sagunt, no ano de MMX.

O traballo das próximas entradas consistirá en ilustrar unha pasaxe do texto traducido, acompañando a imaxe co texto en latín e a tradución ao galego.

*imaxe: mosaico procedente de Xerusalén. Século V d.C. (Beyond the Pale.org)

Pro civibus et civitate

2011-11-07T21:32:00.008+01:00

Este é o escudo orixinal do Fulham Football Club que, curiosamente, coincidía co escudo da cidade. No seu lema prometía esforzarse "pro civibus et civitate", "pola cidade e o cidadán." Actualmente o escudo foi cambiado por outro con un diseño máis actual no que xa non existe o lema en latín.

*imaxe google

CONSILIO ET ANIMIS

2011-11-07T18:30:00.008+01:00

"Consello e mente" é o lema pertencente ao Sheffield Wednesday Football Club. O significado deste lema é que con valentía e intentando ser máis intelixente ca o rival, podes conseguir a victoria.

Ludere causa ludendi.

2011-11-06T13:37:00.005+01:00

Éste é o lema do equipo escocés " The queen´s park football club". Con éste latinismo refírense a que "hai que xogar por amor ao xogo" Que significa que non se debe xogar pensando só en gañar,senon en que amas o que fas, ao teu equipo e ao seu xogo.

Vincit omnia industria.

2011-11-04T20:22:00.011+01:00

É o lema do equipo inglés Bury fc. Este latinismo significa "o traballo vénceo todo". Refírese ao traballo duro, ao esforzo e ao empeño que serve para conseguir todo o que nos propoñamos.

*Imaxe: Bury FC Club Crest

Labor Omnia Vincit

2011-11-04T18:33:00.006+01:00

"O traballo venceo todo", no sentido de que con esforzo e traballo se logren superar a todos os adversarios, neste caso ao resto dos equipos de fútbol. Este latinismo pertence ao equipo de fútbol West Bromwich Albion.

Labor Omnia Vincit tamen é utilizado federación de traballadores, nun club de cricket, e en diferentes Institucións da India, Australia, Canada, Chile, Caribe e América Central, Ecuador, Hong Kong, Malasia, Romania, Thailandia, United Kingdom, Estados Unidos, Ghana e Kenya.

Imaxe: Wikipedia.

Consectatio Excellentiae

2011-11-04T18:04:00.009+01:00

O lema do Suderland constatio excellentia significa "en busca da excelencia" é unha montaxe que se puxo inspirandose no equipo e nos seus seguidores.

Victoria concordia crescit

2011-11-03T20:52:00.006+01:00

É o lema do antigo escudo do Arsenal, que o cambiaron en 2002, e significa "a victoria medra coa concordia ou coa armonía" que significa que para gañar teñen que estar unidos, cunha relación e proporción adecuada.

Nil satis nisi optimum

2011-11-03T18:14:00.008+01:00

Este lema pertence ao equipo Everton e significa "Nada excepto o millor é suficientemente bo" o que quere mostrar un espíritu de superación e de facelo o millor posible.

Imaxe wikipedia

Arte et labore

2011-11-03T16:49:00.006+01:00

"Con arte e traballo", no sentido de que con unha actitude positiva, talento e esforzo se pode chegar ao máis alto, e superarse a un mesmo. Pertence ao equipo de fútbol Blackburn Rovers.

*imaxe: Wikipedia

Superbia in Proelio

2011-11-03T12:10:00.008+01:00

"Orgullo na loita" no sentido de que perdan ou gañen

están orgullosos da loita e defenden o seu equipo. Esta frase fai referencia a un lema militar das lexións romanas. Este lema pertence ao Manchester City, equipo da Premier League.

Audere est facere

2011-11-02T20:32:00.006+01:00

"Querer es poder", no sentido de que con ganas e unha boa actitude se poden conseguir os resultados desexados. Pertence ao equipo de fútbol Tottenham Hotspur.
Este latinismo é coñecido principalmente por ser o lema deste equipo pero tamén se empregou para darlle nome a unha famosa escola de Montevideo, Uruguay, coñecida como "Escuela Audere Est Facere"

*Imaxe: Wikipedia

O "novo Latín". Latinismos no fútbol inglés.

2011-11-02T17:37:00.000+01:00

O latín culto foi unha lingua uniforme, moi estable durante séculos (dende o s. III a.C. ata o V d.C., a caída do Imperio romano de occidente). A aparición das linguas romances no s. IX e a súa utilización posterior como linguas literarias supuxo un progresivo abandono do latín, aínda que esta lingua, como lingua escrita, seguiu durante moitos séculos sendo unha lingua de prestixio, na que foron escritas moitísimas obras de índole literaria ou científica.

E no século XXI o latín, lonxe de ser unha lingua morta, está máis vivo que nunca. Ademais do "Latín Falado" ou "Latín Vivo" e do "Latín Eclesiástico" (segue sendo a lingua oficial da igrexa católica), o "Novo Latín", tamén chamado "Neolatín", está presente como continuador da tradición anterior de lingua franca na comunidade científica en campos como a Medicina, o Dereito, a Filoloxía, a Química, as Ciencias Naturais ou a Astronomía. Asimesmo o uso de latinismos na presa escrita está á orde do día.

Hoxe queremos tratar aquí da presencia dos latinismos en lemas ou escudos, concretamente nos escudos dos clubes de fútbol da liga inglesa, e de como aportan ese plus de prestixio que se persegue (aínda que non sempre garanta a consecución dos 3 puntos...!). Serán os alumnos de 1º de Bacharelato os que deberán buscar un escudo dun clube de fútbol inglés con lema latino e comentalo na súa entrada. Aquí vai un exemplo.

Spectemur agendo: "sexamos vistos en acción", no sentido de "que nos xuzguen polos nosos actos".

Trátase dunha cita do poeta latino Ovidio, que no libro XII da súa obra "Metamorfoses" fai dicir ao heroe Aiax:

Denique (quid verbis opus est?) spectemur agendo!

Neste caso o famoso lema non é exclusivo dun clube de fútbol, o Barnsley FC, senón que tamén podemos atopalo en algún rexemento do exército inglés, en diversos condados de Londres ou mesmo nunha High School.

*imaxe: Wikipedia

LIBERTATIS

2011-10-04T19:56:00.002+02:00

A palabra que elexín é : Libertatis, que significa "liberdade"

Pronúnciase:

Ancillae

2011-10-03T15:43:00.001+02:00

Esta e a palabra que escollin: ANCILLA(Esclava)

Cruciatus

2011-10-02T20:48:00.004+02:00

A palabra elixia é: Cruciatus, que significa: "tortura, suplicio"

A súa pronunciación é:

Tripudium

2011-10-02T17:43:00.004+02:00

A palabra que elixín é: Tripudium "danza".

A súa pronunciación é:

Mora

2011-10-01T18:34:00.004+02:00

A miña palabra elexida é: Mora: "retraso".

A sua pronunciación é:

Fiducia

2011-10-01T17:39:00.004+02:00

A miña palabra elexida é: Fiducia-ae: "confianza".

A súa pronunciación é:

Oculum

2011-10-01T13:43:00.001+02:00

A miña palabra elixida é '' Osculum , i '' , que significa bico.

Esta e a miña pronunciación:

Ridet.

2011-09-30T17:40:00.004+02:00

A miña palabra escollida é : "ridet".Significa soriso.

A miña pronunciación é:

Aqua

2011-09-30T17:24:00.001+02:00

A miña palabra elexida é aqua-ae: "auga":

A súa pronunciación é:

Ridiculus

2011-09-29T21:16:00.000+02:00

A palabra elexida é: RIDICULUS (ridículo).

Procella

2011-09-29T15:01:00.001+02:00

A miña palabra elexida foi: procella -ae: borrasca:

Ista é a sua pronunciación.

Angelus

2011-09-28T22:10:00.006+02:00

A miña palabra elexida foi Angelus, i: "Anxo"

A súa pronunciación é:

Caelum

2011-09-28T15:33:00.018+02:00

A palabra que escollín é: "caelum, i" significa: cielo

A súa pronunciación é:

Cycnus

2011-09-26T19:27:00.007+02:00

A palabra que elixín é Cycnus, -i "cisne".

A súa pronunciación é:

Pronunciación latina e alfabeto 2011

2011-09-26T18:26:00.000+02:00

Viam Stratam, o blog dos alumnos clásicos do MGB da Estrada, comeza a súa andaina este curso 2011/2012.

E serán os alumnos de 4º de ESO, os recén chegados, os que continúen a serie de palabras latinas que empezaron os seus compañeiros o ano pasado.

No seu primeiro contacto co latín, elixirán unha palabra en lingua latina, a que máis lles guste, escribirán o seu enunciado e ilustrarán a mesma con fermosas letras tomadas de Flickr.

Logo, engadirán a súa pronunciación grazas aos servizos de Forvo.

E coma sempre, correspóndeme a min facer os honores e inaugurar este novo curso cun novo termo latino. O elixido este ano será un animal, a raposa (en latín vulpes, is)

A Influencia grega na arte romana

2011-06-21T18:30:00.004+02:00

A influencia grega na arte romana aumenta cando, no siglo II a.C, Roma ocupa Macedonia e Grecia. Pode pensarse que a arte romana é unha ampliación e imitación da arte grega, e por suposto da arte estrusca, pero a intención dos artistas romanos era totalemte diferente; a Roma conquistadora tratou de unir, ó sentido estético grego, o carácter utilitario que as súas obras requerían.

A arquitectura romana xa contaba co uso de arco e bóvedas, herdados dos etruscos. Con todo, a influecia grega aumentou o abanico de recursos arquitectónicos. Un claro exemplo témolo na imitación das ordes gregas (corintio,xónico, dórico), pasando a columna a convertirse nun elemento decorativo.

Columnas,Google imaxes

O templo romano foi unha clara conxunción entre as arquitecturas etruscas e gregas, as columnas semiadosadas que caracterizaban a estes edificios permitían xogar combinando as distintas ordes helénicas. As necesidades romanas (precisaban lugares onde pasar o tempo,comerciar..) derivaron en mostras arquitectónicas que se mitificaron co paso do tempo. Así aparecen, por exemplo, as basílicas e os pórticos. Os principais lugares de ocio foron o circo e o teatro, maxestuosas construcións caracterizadas pola presencia de formas curvas. Ademáis, para conmemorar as victorias romanas construíanse arcos de triunfo, que se acabaron convertendo en símbolos do Imperio.

As obras maestras gregas foron roubadas e transportadas a Roma. Con elas os artistas gregos, que se viron relegados á Italia, donde se inicou a evolución da arte helenísitca. As lendas e escenas da vida cotiá romanas foron representadas polos gregos nos chamados " Baixosrelevos históricos" Aparecen os primeiros pintores romanos, e con eles os mosaicos, pinturas que recubrían grandes pavimentos combinando formas xeométricas. As obras están feitas preferentemente de mármol e son frecuentes o retrato, o cal podía ser de corpo enteiro ou só busto.

Busto de Cicerón: DivesGallaecia, Flickr

Por suposto, aparece a música dos romanos, influenciada tamén polos gregos, nos que abundaban os instrumentos de corda. A profesión de músico iba máis alá, xa que tamén adestraban ao exército.

Pitagorismo,estoicismo e epicureismo

2011-06-21T15:45:00.000+02:00

Unha gran influencia grega en Roma, foi a importación de novas correntes filosóficas, coma o pitagorismo, o estoicismo e o epicureismo.
O pitagorismo é un movemento filosófico, científico e relixioso fundado no S. V a. C. por Pitágoras, que consistía na consideración do número coma o constitutivo último da realidade. Os contemporáneos que levaron a cabo esta doutrina estudaban a matemática con unha adicación case relixiosa. Pitágoras tamén foi creador dunha coñecida teoría matemática (Teorema de Pitágoras) e da Copa de Pitágoras, que consistía nunha copa que só se podía encher ata unha certa altura.
O estoicismo é unha doutrina filosófica fundada por Zenón de Citio no S. VI a. C. Cosnsiste en tratar de chegar a captar o coñecemento da virtude e da ensinanza; os estoicos definían como virtudes as tres principais divisións da filosofía da época, que eran a lóxica, a física e a ética.
O epicureismo nace como corrente filosófica no 306 a. C. e faino en Atenas (Grecia), fundada por Epicuro de Samos. Esta corrente ten comopilarfundamental a búsqueda dunha vida feliz, mediante unha boa xestión da mesma, dos placeres mundanos e das dores.

Imaxe: Copo de Pitágoras, Chiron, Flickr

Pedagogos en Roma

2011-06-21T13:36:00.001+02:00

-Educación elemental:
A educación primaria estaba destinada aos nenos de 7 a 11 anos. A ensinanza podíase impartir en casa a cargo dun profesor particular. Os nenos eran acompañados polo paedagogus, escravo de confíanza, á clase polo capsarius que era o escravo encargado de levar a capsa que era o estoxo escolar.

-Educación secundaria:
A educación secundaria era impartida polo gramaticus, a el acundían nenos de 12 a 16 anos, xeralmente de familias adiñeiradas. O gramaticus cobraba catro veces máis que o magister.
Estudábanse os clásicos gregos e latinos, e comentábase o lido, e estudábase gramática.
Os textos dictábanse e os alumnos debían aprender a pronuncialos correctamente e a lelos con sentimento, tiñan que comprender o texto e aprender pasaxes de memoria.
Os autores máis lidos eran HOmero, Virgilio, Cicerón, Terencio etc. Ademáis do latín aprendían grego, que xeralmente o seu pedagogus xa ensinara dende pequeno.

A influencia grega na vivenda romana

2011-06-20T18:36:00.020+02:00

No século II a.C, tralo proceso de helenización, Roma experimentou unha serie de cambios que afectaron á súa vivenda. Ante a carencia de espacio das domus romanas, buscouse unha alternativa que permitira aumentar o espazo da vivenda. Xurde un segundo ámbito dentro da casa que soluciona este problema de espazo, ao transformar o horto traseiro nun novo patio porticado que segue a herdanza do peristilo grego. A partires deste momento a casa romana queda dividida en dúas zonas: o atrium e o peristylum.

No novo espacio do peristylum localízase unha serie de novas habitacións, ligadas á tradición grega:

-Triclinium: Que era a sala de banquetes ou comedor de luxo das casas romanas, e supón a recepción da casa romana da costumbre grega de comer reclinados. En épocas estivais o comedor sitúase na zona do pórtico do peristylo.

-Exedra: sala aberta na súa totalidade ao peristylo. Ten usos variados (sala de estar, lugar de recepción...). Sitúase ao fondo do peristilo.

Imaxes: http://www.wikipedia.org

Polibio

2011-06-20T00:00:00.000+02:00

Polibio foi un historiador grego nado na Megalópolis. Fillo de Licotas de Megalópolis, un importante político grego. Dende xoven centrouse na política da Liga Aquea, alcanzando moita importancia: viaxou a Alexandría e dez anos máis tarde foi elexido xefe de cabalería.

Tras a victoria romana sobre Macedonia en Pidna, Polibio foi tomado como un dos centos de nobres reféns deportados a Italia por non axudar a Emilio Paulo. Mentres que os demais cautivos foron dispersaos por Etruria, polbio foi retido en Roma, onde entablou amizade con Escipión Emiliano e relacionouse co Círculo de Escipión.

Debido ó seu elevado nivel cultura, Polibio foi admitido nas casas romanas máis importantes. Lucio Emilio Paulo Macedonico encargoulles a educación dos seus fillos. Gracias a Escipión, fillo de Lucio Emilio, puido regresar ó seu fogar, pero pasou os seguintes anos co seu amigo en África, onde puido estar presente na Terceira Guerra Púnica e na captura de Cartago.

Polibio volveu a Grecia e utilizou a súas conexións cos romanos para impulsar alí unha mellora das condicións de vida. Encarou a difícil tarea de organizar a nova forma de goberno das cidades gregas, ganando maiores recoñecementos.

Logo regresou a Roma pero, tras a morte do seu amigo Escipión, regresou a Grecia onde morreu ó 82 anos.

*Escultura de Polibio, Parlamento de Viena. Foto de dvallejosanz

Influencia da medicina grega en Roma

2011-06-16T11:17:00.009+02:00

A medicina romana, nos seus inicios, basábase, a partes iguais, na maxia e na relixión. Os considerados profesionais na adiviñación eran os etruscos. Os etruscos, así mesmo, sabían fabricar próteses dentais.

O rei Numa Pompilius decretou unha lei, adicada á cesárea cando súa nai morreu, para salvar o neno.
Pero pronto chegaría a Roma o primeiro médico de influenza grega, Arcagato de Esparta (219 a.C.). Nun principio, Catón oponse a incluuír esta e outras novidades que poidan helenizar Roma e así propiciar a súa decadencia. Catón propón voltar á medicina tradicional.
Esta medicina de procedencia grega provén de dúas escolas:
- Hipócrates: seguidora dun método que consistía en non violar o curso da enfermidade. Decía que o primeiro era non facer mal.
- Asclepíades: estaba de acordo en actuar para que a curación se producisede forma rápida, segura e agradable, xa que o que cura é o médico e non a natureza. Para as súas curacións empregaba: dietas, masaxes, medicamentos e música. Mesmo practicou a traqueotomía.
En canto ao material quirúrxico, apareceron, nunha casa dun médico de Pom peia, indicios de que coñecían o espello dental e as propiedades antisépticas dalgúns ungüentos.
No referente á clase médica a ensinanza da medicina era privada e non había títulos. Todo o mundo podía practicala, incluso na época imperial, cando se lles esixe aos médicos o pago de impostos e servizo militar.
Roma non desexou abanzar moito na medicina porque estaba obsesionada, sobre todas as cousas, en escribir libros sobre a medicina en verso. O primeiro deses libros foi: Sammórico.
A organización sanitaria está protagonizada pola grande aportación de Roma á sanidade pública, mediante o sistema hospitalario. Nos seus comicios non era máis ca unha habitación de refuxio para que puidesen morrer os enfermos pobres. Coa extensión do imperio fóronse creando hospitais militares en lugares estratéxicos.
Tras a construcción destes hospitais comezáronse a crear os hospitais de caridade. O primeiro deles foi creado por Fabiola no século IV a. C.
Por último cabe engadir a mellora nas condicións se hixiene. A hixiene mellorouse grazas ao abastecemento de auga na cidade de Roma. Construíuse unha rede de acueductos que aportaba a Roma mil millóns de litros diarios.

IMAXE: Flickr .fs(Hipócrates).

Influencia da mitoloxía grega en Roma

2011-06-16T11:05:00.006+02:00

Ao principio, os romanos concebían aos deuses como forzas sobrenaturais que se encargaban de tódolos fenómenos que eles non entendían. Nin tiñan forma ou representación humana nin posuían lendas e biografías propias. Xunto a estas divinidades atopábanse outras menores: os lares, penantes e manes, deuses do fogar aos que se lle rendía culto no seo de cada familia. Coa chegada da influencia etrusca introdúcense a apariencia antropomórfica dos deuses, así como os sacerdotes e numerosos rituais para rendir culto aos deuses.
Pola contra, os gregos posuían un gran entramado de historias e contos para os seus deuses, que si eran antropomórficos.
Coa chegada da influencia grega os romanos asimilan os deuses gregos, mezclando cada deus heleno co deus romano máis cercano. Así, a Xúpiter, deus pai dos romanos, atribúense tódalas lendas e historias do seu correspondente grego, Zeus; Hera foi asimilada por Xuno, Ares por Marte, Afrodita por Venus... Únicamente Apolo conservou o seu nome grego ao non ter un representante romano. A estes novos deuses dedicáronselle templos en toda Italia, esculturas e obras artísticas.
A pesar desta rápida asimilación dos deuses helenos, existen historiadores que afirman que estos non despertaban un gran fervor na poboación e que por iso o cristianismo se expandeu tan rapidamente.

Imaxe: busto de Zeus no museo británico. Imaxe de Flick (Dr Zaro)

O círculo dos Escipiones

2011-06-16T11:03:00.022+02:00

Plubio Cornelio Escipión Africano Emiliano foi un militar e político romano do século II a.C
Desde xóven debateuse entre o tradicionalismo romano e a influencia helenística. En Grecia cando loitou co seu pai na baltalla de Pidna, coñeceu ao gran historiador Polibio co que entablou unha grande amistade. Grazas a Polibio aprendeu moita literatura grega e a cultura grega.
Rápidamente Escipión Emiliano convértese no líder do "círculo dos Escipións". tamén tivo unha grande amizade co político roamno Lelio ó que axudou a ser cónsul.

O círculo dos Escipións creóuse na segunda metade do século II a.C foi unha tertulia literaria de Roma na que se apoiaba a 'helenización de Roma' e a filosofía grega. As persoas que formaban ogrupo eran: Lelio 'O Sabio', o comediógrafo Terencio, o poeta satírico Lucilio, o poeta tráxico Pacuvio, Polibio e Panecio o fundador do estoicismo medio

Catón; opositor á helenización

2011-06-16T11:03:00.020+02:00

Marcus Porcius Cato Censorius (234-149 a.C), coñecido tamén como 'o censor', foi un importante estadista, moralista, escritor e político romano. Podemos destacar o seu cursus honorum; pese a ser un home novo, alcanzou as máis altas maxistraturas.

Durante o proceso de helenización de Roma, movemento apoiado polo Círculo de Escipión, Catón converteuse no maior opositor á influencia da cultura grega en Roma. Loitaba contra todo o que fora demasiado extravagante ou ostentoso(tipico da corrente helenística), e defendía o seu ideal de sencillez primitiva romana. Para lograr esto pormulgou a lei de Orchio, que frenaba un pouco esta corrente.

Un dos principais temas de debate entre Escipión e Catón foi a liberación dos gregos. Esto foi apoiado firmemente por Escipión, pero tiña a gran oposicion de Catón que era demasiado conservador como para axudar ós gregos.

Consideraba que a súa misión era a resistencia á invasión grega.

*Imaxe: Marcus Porcius Cato Censorius, Google.

Graecari

2011-06-14T09:19:00.000+02:00

"Vivir á grega". Os romanos ata tiñan un verbo específico para describir a transformación radical que sufriu a súa sociedade ao longo do século II a.C.

Se a conquista da Magna Grecia no século anterior supuxera unha primeira toma de contacto coa civilización grega, a conquista militar de Grecia provocou que a propia Roma fose tamén conquistada "culturalmente", como nos recorda o poeta Horacio:

"Graecia capta artes intulit agreste Latio"

Ideas e costumes gregos invaden Roma. Pedagogos, médicos, filósofos, comerciantes, escravos, reféns (como o propio historiador Polibio) chegan á Urbs. A clase dirixente romana comeza a estudiar a lingua grega. Na literatura latina o dramaturgo Terencio adapta obras gregas, o historiador Fabio Píctor escribe en grego, o poeta Ennio utiliza métrica grega.

Chegan a Roma innumerables obras de arte producto do saqueo e introdúcense novas divindades de orixe oriental, así como novas doutrinas filosóficas (pitagorismo, estoicismo, epicureismo).

A influenza chega tamén ao costumes e ámbito doméstico: a vivenda, a alimentación, a indumentaria, a saúde e o ocio.

Será tarefa dos alumnos de 1º de Latín, rematar o curso cunha entrada ampliando e ilustrando calquera dos aspectos mencionados nestas liñas.

* Imaxe: copia romana dun busto atribuído a Scopas, escultor grego do século IV a.C. Museo do Cincuentenario. Fotografía de Sebastià Giralt.

Casa das Vestais

2011-04-28T22:39:00.016+02:00

A casa das Vestais, contigua ao templo de Vesta foi contruída por Séptimo Severo, a casa contaba cun amplio atrio que servía de aloxamento a seis vírxenes cuxa función era manterse como tales e coidar do lume sagrado. Estas dúas funcións otorgábanlle algúns privilexios como por exemplo unha dote que o Estado lle concedía. Despois de trinta anos de obriga de castidade podían buscar marido e casarse ainda que moitas preferían quedar ao servicio da deusa Vesta. Este cargo era moi codiciado ainda que moitas arrepentíanse do seu voto. Se as descubrían nalgún engano eran fortemente castigadas, nalgúns casos ca morte.

*Reconstrución: Terrae Antiquae

*Imaxe actual: Dives Gallaecia

Templo de Saturno

2011-04-28T21:26:00.020+02:00

O Templo de Saturno recibe tamén o nome de Aerarium xa que nel gardábase o tesouro nacional romano almacenando as reservas de ouro e prata. Ademáis, albergábanse os arquivos estatais, as insignias e a escala oficial para o peso de metais. Os restos que se conservan son dos máis antigos da zona. Construíuse entre 501 a.C. e 498 a.C.Este monumento está adicado a divindade agrícola de Saturno. No seu interior había unha estatua do propio deus ao que estaba adicado, dita estatua posuía unha gadaña, era de madeira e enchíase de aceite. As pernas da estatua cubríanse con talos de liño que só se retiraban o día da Saturnalia (17 de decembro).O Templo de Saturno sitúase no extremo occidental do Foro Romano en Roma. Este edificio marca o inicio do Clivus Capitolinus, o antigo camiño que levaba ao monte Capitolino.

*Reconstrución: colección de Álvaro P. Vilariño realizada en modelos 3D en Google SketchUp
*Imaxe actual: Flickr DivesGallaecia

Arco de Constantino

2011-04-28T21:18:00.004+02:00

O arco de Constantino foi construído polo emperador Constantino para conmemorar a súa vitoria sobre o emperador Maxencio na ponte Milvio no ano 312 d.C.
Na época de crise do imperio cando foi construido moitos artistas marcharan de Roma cara a Constantinopla, nova capital do imperio. Esta é a razón pola que as esculturas e relevos que o decoran foron collidos doutros monumentos máis antigos, algo que se convertiu en habitual a partir de entón. O arco ten tres bóvedas de canón e mide 25 metros de altura.

Imaxe rconstruída: Rome Reborn
Imaxe actual: Flickr Edwin. 11

Templo de Hércules Víctor

2011-04-28T17:49:00.009+02:00

O templo de Hércules Víctor, tamén chamado Hércules Olivario foi construído no 120 a.C. Estaba adicado a Hércules Olivarius, deus patrono dos mercaderes de aceite aínda que pola súa forma circular pensouse durante moito tempo que estaba dedicado a Vesta, deusa do fogar. Está situado o sur do Templo Portunus, no foro Boario de Roma. Este templo está composto por vinte columnas de mármol de estilo corintio. Foi convertida en igrexa no 1132 (Santo Stefano alle Carrozze) e no século XVII (Santa María del Sol) e está considerado como o edificio de mármol máis antigo de Roma. O seu posible escultor puido ser Hermodoro de Salamina.

Imaxe actual: Flickr

Reconstrución: Colección de modelos en 3D

Templo de Cástor e Pólux

2011-04-28T16:17:00.014+02:00

Este templo foi construído por orden do dictador Aulo Postumio Albino, debido a que estes dous personaxes anunciaron a victoria dos romanos contra os latinos na batalla do Lago Regilo 496 a.C. Este templo atópase no Foro Romano.
Foi reconstruido e embelecido en varias ocasións. O templo e foi períptero (pórticos columnados no perímetro exterior da cella), octástilo (oito columnas no frente) e con once columnas nos lados maiores de orden corintio.
Aínda que adicado aos Dioscuros, era máis popularmente coñecido como Templo de Cástor. Foi en varias ocasións lugar de reunión do Senado.

Imaxe reconstruída: Rome Reborn
Imaxe Actual : Flickr Dives Gallaecia

Termas de Caracalla

2011-04-28T15:45:00.007+02:00

As Termas de Caracalla foron un complexo de baños na época imperial de Roma. Construíronse nesta mesma cidade entre as datas de 212 e 216 d.C. coincidindo co mandato do Emperador Caracalla. Inaguráronse co nome de Termas Antoninas, xa que o Emperador Marco Aurelio xamáis foi coñecido en vida co nome de Caracalla.
Hoxe en día conservanse importantes ruínas desta xoia arquitectónica da época, así como algún mosaico.
A elas acudían homes e mulleres separadas por zonas para relaxarse, bañarse e mesmo xogar.
Na zona dos homes existía un gran reloxo para o control do tempo, pero a zona feminina carecía del.

Imaxes (reconstrucción e actual): Dives Gallaecia

Meta Sudans

2011-04-28T00:47:00.011+02:00

En fronte do arco de Constantino poden verse as ruinas dunha monumental fonte, a Meta Sudans. Construida polos Flavios no espacio antes pertencente ó palacio de Nerón, recibe o seu nome porque unha meta do circo era a encargada de botar a auga da fonte, que esvaraba polos seus lados coma se sudase. En 1936 o caudillo fascista Benito Mussolini decidiu destruir todos os edificios antigos que non consideraba moi importantes para abrir a Via Dei Trionfi, e levou pordiante a Meta Sudans e a base do Colossus.

Imaxe actual: Jacopo18041968

Reconstrucción: Rome Reborn

Basílica Iulia

2011-04-27T19:40:00.000+02:00

A Basílica Iulia foi comezada por X. César, foi completada por Augusto e restaurada dúas veces despois de sufrir sendos incendios (9 e 283 d.C). Ocupa o lugar dunha basílica anterior, a Basilica Sempronia, construída no 170 a.C. por Tiberio Sempronio Graco. De grandes dimensións, podía albergar varios procesos xudiciais ó mesmo tempo. Nas escaleiras que dan á via nova podemos observar taboleiros de xogos (para as longas esperas) gravados na pedra

Reconstrución: Rome Reborn

Imaxe actual : Amphipolis

Templo de Antonino e Faustina

2011-04-27T19:24:00.001+02:00

O templo de Antonio e Faustina destaca por ser un dos edificios mellor conservados do Foro. Foi construído no 141 d.C baixo a orde do emperador Antonino Pío tras a morte da súa muller, Faustina a Maior. Poucos anos despois, morreu o emperador e o Senado, decide consagrar o templo á ámbolos dous.

O templo de Vesta

2011-04-27T17:41:00.016+02:00

O templo de Vesta está situado ao sur da Vía Sacra. É un dos templos máis antigos de Roma. Tiña forma circular e estaba elevado nun pedestal duns 15 metros de altura, a cella ( cámara interior ) estaba rodeada por vinte columnas corintias e o teito tiña unha abertura pola cal saía o fume. No templo gardábase o lume sagrado,que según se decía fora levado por Eneas desde Troya. O lume tiña que estar sempre encendido, tarefa da cal se encargaban as fillas do rei na Monarquía ou as Vestais, sacerdotisas de Vesta, na República. O templo estaba adicado a deusa do fogar e do lume, Vesta. Na actualidade, os restos do templo forman parte da última reconstrucción, xa que este sufriu varios incendios a causa do lume sagrado.

Aquí temos unha imaxe actual e unha reconstrucción do Templo de Vesta:

Imaxe actual: Flickr pprats
Reconstrución: Rome Reborn

Roma reconstruída

2011-04-26T18:11:00.000+02:00

Lonxe xa doutra época onde, con sorte, a Historia da Arte podía ser mostrada cun proxector de diapositivas, hoxe temos á nosa disposición na rede infinidade de recursos para realizar un auténtico tour virtual polas rúas, monumentos e museos de Roma. Podemos, por exemplo, pasear polo Foro Romano actual con vistas panorámicas (360 cities), dar unha volta pola Fontana de Trevi (Google Street View) ou entrar, sen pagar entrada, nos mismísimos Museos Capitolinos.

Atopamos tamén varios sitios web onde nos ofrecen reconstrucións en 3D dos principais monumentos da Roma Antiga, como Rome Reborn ou Digital Romam Forum. Mesmo podemos recompilar unha colección propia de modelos en 3D realizados en Google SketchUp.

Hoxe, a tarefa para os alumnos de latín I será elixir un monumento e acompañar, xunto coa súa imaxe actual, outra da súa reconstrución hipotética, porque non debemos esquecer que iso é o que realmente son estes modelos, meras hipóteses de como terían sido no seu momento estas obras arquitectónicas que fixeron da Urbs a Caput Mundi.

Aquí temos ao edificio máis emblemático de Roma, o Coliseo, chamado así pola estatua colosal que mandou erixir o emperador Nerón e que estivo situada á beira deste monumental anfiteatro, comezado polo emperador Vespasiano e rematado polo seu fillo Tito, no último tercio do s. I d.C., chamado flavio en honor á súa familia, a gens Flavia.

*Reconstrución: Rome Reborn

*Imaxe actual: DivesGallaecia

Argumentatio

2011-03-18T13:24:00.011+01:00

Denomínase inventio á primeira fase das oratoriae partes, na que o orador extrae as posibilidades de desenvolvemento das ideas verdadeiras, ou verosímiles, que lle permitan probar a súa causa. Nestea entrada falamos argumentatio que é a parte do discurso (orationis partes) na que o orador mostra as súas razóns para defender ou refutar o tema do que se esté a falar, segundo os seus intereses.

Nesta parte do discurso de Obama aparecen os seguintes puntos principais:

1. Fomentar a innovación nas empresas de Estados Unidos.

2. Evitar o abandono escolar e impulsar os estudios sanitarios.

3. Loitar contra a inmigración ilegal.

4. Mellorar os sistemas de transporte e comunicación (por exemplo, Internet)

5. Reforma tributaria (política comercial)

6. Reforma sanitaria

7. Reducción do déficit público

8. Liderazgo moral e militar do mundo

9. Relación cidadán - Estado (transferencia na xestión)

10. Defensa contra os inimigos

11. Alianzas e tratados internacionais

12. Respecto e admiración polo exército

*Imaxe extraída de Flickr de Pacogaitero

Movēre

2011-03-17T20:23:00.000+01:00

O 25 de xaneiro diste mesmo ano, o Presidente dos USA realizou a súa intervención ante a cámara dos representantes. Nesta comparecencia fixo balance sobre o estado da nación e explicou cales eran, segundo o seu punto de vista, os principais problemas que había que solventar.

Neste discurso, Obama, como gran orador que é, respetou as regras da retórica grega e latina. Un dos aspectos nos que incidía esta retórica era na conveniencia de que o orador conmovera emocionalmente ao oínte (movēre), xa que isto favorecería a súa dura tarefa de convencelo. Ao longo desta intervención podemos atopar varios exemplos disto:

O primeiro deles dase no exordium, e atópase no segundo parágrafo: “E nesta solemne ocasión, tamén temos presente o escano baleiro nesta Cámara e rezamos pola saúde da nosa colega e amiga Gabby Giffords”. Como podemos observar, nesta cita Obama está aludindo claramente ao intento de asasinato sufrido pola senadora demócrata Gabby Giffords dous días antes, sabedor de que iso lle fará gañarse a gratitude do seu público.

Os outros catro exemplos que temos disto, atópanse na argumentatio, e fan referencia a distintos factores, como veremos a continuación:

O primeiro deles é unha cita de Obama á escola estadounidense de Denver Bruce Randolph, que pasou en tres anos de ser unha das peores do Estado, a ter un porcentaxe de éxito do 97%: “ (…) Fai tres anos, era considerada unha das peores escolas en Colorado; estaba situada entre os territorios de dúas cuadrillas rivais. Pero en maio, 97% dos estudantes de último ano recibiron o seu diploma. (…) Grazas, señora Waters, por demostrar que somos intelixentes e podemos logralo.” Con esta declaración, Obama está facendo referencia á superación no sistema educativo de USA, que é considerado por eles mesmos como o mellor do mundo, agradando así ao público.

O segundo deles é unha alusión de Obama ao texano Howard, enfermo de cancro de cerebro, e a Jim Houser, empresario de Oregón: “ (…) Non estou disposto a dicirlle a James Howard, paciente de Texas con cancro ao cerebro, que é posible que non se cubra o seu tratamento. Non estou disposto dicirlle a Jim Houser, dono dunha pequena empresa en Oregon, que ten que volver pagar $5,000 máis para ofrecerlles cobertura aos seus empregados. (…)” Aquí o presidente está referíndose a algo tan serio como unha enfermidade para conmover a súa audiencia e ver así facilitada a súa labor.

No terceiro deles, Obama refírese á loita do exército estadounidense a favor da liberdade de persoas, razas, etc: “ (…) Entón, debemos vencer a inimigos decididos ondequera que estean e forxar coalicións que crucen límites de rexión, raza e relixión. O exemplo moral de Estados Unidos debe brillar sempre para todos aqueles que anhelan a liberdade, xustiza e dignidade”. Ao facer mención a esta liberdade de razas, de persoas, etc, Obama alude ao lema estadounidense “ E pluribus unum” ( “De moitos un”), facendo referencia á gran heteroxeinidade de razas, nacionalidades, etc dos USA, algo do que se senten especialmente orgullosos.

No último exemplo de movēre, o presidente dos USA fai referencia á empresa de Brandon Fischer, un pequeno negocio que elaborou un plan alternativo de rescate para os mineiros chilenos, que foi o que finalmente se efectuou: “ (…) Probamos que Center Rock é unha empresa pequena pero facemos grandes cousas”.. Aquí, Obama está mostrando as cousas de vital importancia que pode chegar a facer calquera organismo estadounidense, algo que sabe que agrada ao auditorio.

Elocutio: paralelismo e elipse.

2011-03-17T17:13:00.000+01:00

En retórica, o paralelismo é, dentro dos recursos estilísticos, unha das figuras de repetición. Trátase da semellanza formal na estrutura entre distintas secuencias dun texto. Exemplos: (...) As nosas escolas (...); (...) os nosos laboratorios de investigación (...); (...) A nosa infraestrutura (...); (...) Os nosos soldados (...); (...) reformar as nosas esolas; cabiar a maneira de utilizar a enerxía, reducir o noso déficit (...).

A elipse é unha figura retórica que consiste na supresión dalgún termo da oración que, aínda que sexa necesario para unha correta construción gramatical, se sobreentende polo contexto. Exemplos: (...) Xuntos (...).

Elocutio: hipérbole e símbolo

2011-03-16T17:51:00.002+01:00

Dúas das figuras literarias que aparecen no discurso son a hipérbole e o símbolo.

A hipérbole (do latín hyperbŏle) é unha figura retórica que consiste en aumentar ou disminuir de forma esaxerada aquilo do que se fala. ("É o lugar mellor que hai máis alá do horizonte.")

Imaxe de Daquellamanera en Flickr

O símbolo (do latín simbŏlum) é unha figura retórica que consiste en utilizar a asociación ou asociacións subliminais das palabras para producir emocións. ("A nosa travesía continua.")

Imaxe de Jexweber en Flickr

Orationis partes

2011-03-16T17:17:00.007+01:00

No discurso pronunciado polo actual presidente dos EEUU, Barack Obama, o 25 de xaneiro de 2011, podemos distinguir claramente as partes que Cicerón diferenciaba nos seus discursos.

Segundo Cicerón o discurso dividíase nas seguintes partes : o exordium, a narratio, a argumentatio e a peroratio.

O exordium e o comezo do discurso, cuxo obxectivo é gañar a simpatía do público (benevolentiam captare); outra das partes do discurso é a narratio, nela faise unha exposición concisa, clara e verosímil dos feitos; a argumentatio é unha confirmación complementaria da narratio e nela preséntanse as probas favorables (confirmatio probatio) e procédese á refutación das probas favorables (refutatio, confutatio). A parte final do discurso, o epilogus ou peroratio ten un dobre obxectivo; en primeiro lugar refrescar a memoria facendo unha recapitulación e en segundo lugar influir nos sentimentos do auditorio.

A continuación podemos observar a división do discurso de Barck Obama nas partes que distinguía Cicerón.

Abrir documento

Elocutio: Prosopopea e enumeración

2011-03-15T23:51:00.002+01:00

A prosopopea (do grego πρόσωπον, -ου "faciana" e ποιέω "facer") ou personificación é unha figura retórica de pensamento que consiste en atribuír calidades humanas a seres ou obxectos que non poden telas. Un exemplo desta fígura retórica no discurso de Obama é:

"Pero existe un motivo polo cal a traxedia en Tucson deunos que pensar. No medio do ruido, fervor e animosidade do noso debate público, Tucson recordounos que independentemente de quen somos ou de onde vimos, cada un de nós é parte de algo superior, algo de maior trascendencia que un partido ou preferencia política."

A enumeración é unha figura retórica consistente en acumular ordenada ou caoticamente unha serie de palabras sucesivas.

"Sr. Presidente da Cámara de Representantes, membros do Congreso, distinguidos invitados y concidadáns: (...)"
"Pero por máis contenciosa e frustrante e desagradable que ás veces pode ser a nosa democracia, sei que non hai unha soa persoa aquí que a cambiaría por outro país do mundo."

Elocutio: epífora e pleonasmo

2011-03-15T21:19:00.004+01:00

A epífora é unha figura retórica que consiste na repetición de unha ou varias palabras ao final de enunciados consecutivos. No discurso de Obama pódese ver un exemplo desta figura:

" (...) non se prohibirá que ningún estadounidense sirva ao país que ama debido a quen ama."

Imaxe de Flickr

O pleonasmo é unha figura retórica que consiste en engadir palabras nunha frase que non son necesarias, pois o seu significado xa está explícita ou implicitamente incluído nela. Un claro exemplo no discurso de Obama é:

" (...) Avanzaremos cara a diante."

Imaxe de Flickr

Similicadencia e metáfora.

2011-03-14T23:44:00.002+01:00

A metáfora (do grego μεταφορά: de μετά, "ao outro lado"; e φέρω "levar") é unha expresión cun significado distinto ou en contexto diferente ao que habitualmente asociamos, é dicir traslada o sentido propio dun termo real a outro co que manten unha relación de semellanza. Adoitamos a confundir a metáfora co símil, pero debemos diferencialos xa que a primeira non leva nexo de comparación.

Un dos exemplos que atopámos no discurso de Barack Obama é o seguinte:

"(...) Non sexa só un lugar no mundo, senon un faro para o mundo (...)"

A similicadencia ou homeoptoto (do latín similis, "igual"; e cadere, "caer") é unha figura retórica de pensamento (baséanse no significado das palabras dentro dun enunciado incluíndo outras figuras), consiste no emprego de palabras que presenten un son semellante.

"Nunca fomos medidos (...) medimos." "Pode que non teña ningún diñeiro, pero teño..." Podemos apreciar dentro destes exemplos unha relación de sonoridade entre as palabras subliñadas.

Captatio benevolentiae

2011-03-14T23:33:00.001+01:00

(Imaxe de Gobierno Federal en Flickr)

Barack Obama é o 44º presidente na historia dos Estados Unidos de América. Como bo representante da hoxe por hoxe primeira potencia mundial, debe manexar a retórica con soltura e empregar debidamente todos os recursos dos que dispón para chegar así a elaborar bos discursos que encandilen aos seus oíntes e sexan quen de mover as opinións máis aferradas ás súas conviccións.

É moi importante para chegar a convencer, obter a simpatía do ou dos oíntes, que deberán ter unha imaxe conciliadora do orador.

Obama intentou conseguilo nos primeiros parágrafos do seu discurso anual sobre o estado da Unión, que pronunciou ante o Congreso dos Estados Unidos.

Comeza o seu discurso dirixíndose aos oíntes como distinguidos invitados, proxectando unha imaxe de anfitrión cordial e transixente que vai lograr a comodidade dos seus "invitados". Ten tamén un sentido de importancia de cara aos oíntes, aos que amosa con este calificativo respecto pola súa posición decisiva nos Estados Unidos.

Continúa felicitándoos pola súa elección para estar representando aos cidadáns dunha das nacións máis importantes do mundo, polo que deben estar á altura e colaborar para sacar adiante aos Estados Unidos nunha época de dificultades.

Intenta tocar a fibra sensible dos congresistas atendendo á congresista que foi agredida e recibiu tres impactos de bala. Esta mención a unha congresista busca que os oíntes se sintan identificados e albisquen o aprecio que o presidente mostra polos membros do congreso.

Por último emprega primeiras persoas do plural e adxectivos posesivos tamén nesta persoa, (nosos...), que aportarán unha sensación de unidade e cooperación entre os órganos, (Presidencia e Congreso), para chegar ao fin que antes mencionamos, o de saír adiante con ímpetu ante as dificultades que se presentan no futuro inmediato dos Estados Unidos de América.

Elocutio: anáfora

2011-03-13T21:08:00.000+01:00

A elocutio é a parte da oratoria inmediatamente posterior á ordo ou dispositio. Esta parte da oratoria consiste en trasladar as ideas extraídas e pensadas na inventio e ordenadas na dispositio, é dicir, atopar a maneira de expresalas correctamente. Para iso, cómpre subministrar a "roupaxe lingüística" mediante a selección dos vocábulos axeitados, dun ritmo apropiado e dunha orde correcta. Así mesmo, a elocutio comprende tamén o emprego de figuras retóricas.

Unha das figuras retóricas que Obama emprega neste discurso é a anáfora. A anáfora (do latín anaphora, e esta do grego ἀναφορά) é a figura retórica que consiste na repetición das primeiras palabras dun verso ou oración.

No discurso do actual presidente dos Estados Unidos podemos atopar varios exemplos de anáfora:

(...) O que xurda deste momento depende de nós. O que xurda deste momento non determinará se nos podemos sentar xuntos esta noite, máis ben se podemos traballar xuntos mañá. (...)
(...) "Quizá non teña moito diñeiro, pero teño esta gran idea para unha nova compañía. Quizá non veña dunha familia de graduados universitarios, pero serei o primeiro obter o meu grao. Quizá non coñeza a esas persoas en problemas, pero penso que podo axudalas e necesito tratar." (...)

Obama e Cicerón

2011-03-12T11:12:00.004+01:00

Na serie de entradas que virán a continuación, os alumnos de latín de 2º de Bacharelato analizarán o discurso sobre o "Estado da Unión", que o presidente dos EEUU, Barack Obama, pronunciou na Cámara de representantes do Congreso de Estados Unidos de América o 25 de xaneiro de 2011.

É asombroso comprobar como seguen vixentes hoxe, 2.000 anos despois, as regras e preceptos da retórica antiga, tal e como as enunciara Marco Tulio Cicerón.

E máis aínda ver como o propio Obama se pon a se mesmo como exemplo de homo novus, igual que fixera tamén no seu momento o arpinate.

Temos aquí un fantástico exemplo de obra oratoria. Un discurso ben construído, que chega ao público, que o emociona, que o convence, pero que tamén o ensina, que agrada, que entretén, que expón ideas de xeito claro e conciso. En definitiva, que cumpre as vellas leis do delectāre, docēre, movēre et persuadĕre.

Entre toda a clase, mediante un documento compartido en Docs, fixemos a tradución ao galego dende o documento en castelán publicado pola propia casa blanca.

Os puntos a tratar serán os seguintes:

Orationis partes. Distinguir e analizar as partes do discurso.
Captatio benevolentiae. Como logra Obama atraerse ao auditorio nos primeiros momentos do seu discurso?
Movēre. Un dos recursos do orador para conseguir a finalidade que persegue (persuadĕre), é conmover ao público, tocar a fibra sensible. Como o consegue Obama neste discurso e en que partes do mesmo?
Inventio. Enumerar os 10 puntos principais tratados na argumentatio.
Elocutio. Buscar exemplos no texto do exordium e a peroratio das seguintes figuras retóricas: Anáfora, Epífora, Pleonasmo, Hipérbole, Símbolo, Similicadencia ou Homeopto, Metáfora, Paralelismo, Elipse, Prosopopea, Enumeración.

Parte 2
Parte 3
Parte 4

Rómulo e Remo e a loba

2011-02-15T23:18:00.008+01:00

Esta famosa estatua feita en bronce que se exhibe nos Museos Capitolinos de Roma, representa unha famosa lenda da fundación de Roma: á loba amamantando aos xemelgos Rómulo e Remo.

Mide 75 centímetos de altura e 114 de ancho. Segundo a tradición, trataríase dunha escultura etrusca, aínda que recentemete ponse en dúbida esta data, demostrándose finalmente que ésta data da Idade Media.

Os nenos foron engadidos durando o Renacemento e probablemente, son obra do escultor Antonio del Pollaiuolo.

Conta a lenda que Ascanio, fillo do heroe troiano Eneas (fillo de Venus e de Anquises), fundou a cidade de Alba Longa sobre a beira dereita do río Tíber. Nesta cidade latina reinaron moitos dos seus descendentes ata chegar a Numitor e ao seu irmán Amulio. Este destronou a Numitor e, para que non puidese ter descendencia que lle disputase o trono, condenou a su filla, Rea Silvia, a ser sacerdotisa da diosa Vesta, para que permanecese virxe.

A pesar disto, Marte, enxendrou en Rea Silvia aos mellizos Rómulo e Remo. Cando estes naceron foron arroxados ao Tíber dentro dunha canasta, que foi a parar na zona dos sete outeiros, situada preto da desembocadura do Tíber, no mar.

Unha loba, chamada Luperca, acercouse a beber e recolleunos e amamantounos na súa cova do Monte Palatino, ata que, finalmente, encontrounos e rescatounos un pastor chamado Fauno e súa muller Laurencia, a cal criounos.
Xa adultos, os mellizos puxeron a Numitor no trono de Alba Longa e fundaron, como colonia de esta, unha cidade na ribeira dereita do Tíber, no lugar onde foron amamantados pola loba, para ser os seus reis.

A lenda tamén nos conta como Rómulo matou a Remo.
Cerca da desembocadura do río Tíber había sete outeiros: os montes Aventino, Celio, Capitolio, Esquilino, Palatino, Quirinal e Viminal. Rómulo e Remo discutiron sobre o lugar onde fundar a cidade e decidiron consultar ao vó das aves, á maneira etrusca. Rómulo viu doce aves voando sobre o Palatino e Remo sólo divisou seis noutro dos outeiros. Entón Rómulo, para delimitar a nova cidade, trazou un recadro cun arado no alto do monte Palatino e xurou que mataría a quen o traspasase. Remo desobedeceu isto e cruzou con desprezo a línea, polo que o seu irmán o matou e quedou como o único e primer Rey de Roma. Este feito ocontecería no ano 754 a. C., segundo a versión da historia oficial da Roma antigua.

Rhea Silvia e Marte

2011-02-15T11:49:00.016+01:00

Anos despois da desaparición de Eneas, o trono de Alba Longa estaba ocupado por Numitor.

Certo día Amulio derrocou ó seu irmán Numitor canso do seu poder e fíxose proclamar rei. Temendo que os fillos do seu irmán quixeran vengalo decidiu matalos a todos menos á única filla muller, Rhea Silvia. A ela obligouna a permanecer no templo das vestais, dedicado a deusa Vesta, para que se consagrara a sacerdotisa.

Como as sacerdotisas tiñan que permanecer castas e puras, Amulio podía estar tranquilo, ningún posible herdeiro tentaría derrocalo.

Pero os seus plans truncáronse desde o momento en que o deus Marte se fixou en Silvia, cando esta estaba descansando á beira do rio. Debido a beleza e dulzura de Rhea, Marte namorouse dela e deixouna encinta. Así foi como se concebiron os futuros fundadores de Roma, os xemelgos; Rómulo e Remo.

Cando Amulio se enterou do sucedido madou enterrar a Rhea Silvia e tirar ao río, dentro dunha cesta, ós seus fillos. Pero os nenos son rescatados e criados por una loba ata que xa se poden valer por eles mesmos.

" Neste cadro represéntase a violación de Rhea Silvia por Marte, na cal se conciben os futuros fundadores de Roma; Rómulo e Remo. Podemos deducir que se trata do Deus Marte, deus da guerra, debido a que leva unha serie de armas e escudos. Tamén podemos destacar o lume que aparece á dereita do cuadro. Este lume era o que tiñan que manter encendido as mulleres consagradas á sacerdotisas que rendian culto á Deusa Vesta"

Información destacable sobre o cuadro tratado; Rhea Silvia e Marte por Peter Pauls Rubens.

Data do 1617. Barroco. Museo Lietchestein de Viena.

Cuadro Rhea Silvia e Marte, por Rubens.

Chegada de Eneas ao Latium

2011-02-15T00:49:00.001+01:00

A lenda conta que, tras a caída de Troya, o príncipe Eneas chegou ata as costas do Lacio comandando un pequeno grupo de supervivintes. Alí, con permiso do rei Latino, asentouse co seu pobo e desposou a Lavinia, filla do monarca , o cal propiciou un desgraciado enfrontamento con Turno , rei dos rútulos e prometido orixinario da princesa. A guerra finalizou coa victoria de Eneas e o sometimento definitivo dos vencidos.

Viaxes de Eneas polo mediterráneo. Cartago e Dido

2011-02-14T22:41:00.006+01:00

Neste cadro de Pierre-Narcisse Guérin do século XVIII pódese ver representados a Eneas e Dido.
Esta obra atópase no museo de Louvre en París e nela pódese ver representado o seguinte:

Eneas, aproveitou a calma para desembarcar preto de Cartago. A cidades de Cartago tiña un enorme porto e uns grandes edificios. Nela tiña os seus dominios a reina Dido,
Juno que quería perxudicar a Eneas fixolle ir ata alí ca intención de que Dido se namorase del e o convertise en rey de Cartago e dese modo el perdera o seu rumbo.
Venus, era a nai de Eneas a cal se percatou do que Juno estaba tramando e foi o monte Olimpo a pedirlle axuda a Xúpiter, deus dos deuses. Este aceptou.
Cupido, fillo de Xúpiter dixo que Eneas e Dido amaríanse profundamente pero esa paixón duraría un determinado tempo e así Eneas podería cumplir co destino de ser o fundador dunha nova raza que dominaría o mundo.
Venus envolveu a Eneas e ao seu grupo de amigos nunha nube e acompañounos ata o centro da cidade, deste modo non chamarían a atención.
No centro da cidade viron un gran templo dedicado á deusa Juno no cal se representaban escenas da batalla de Troya.
Venus quitou esa nube que formara e Dido e os seus acompañantes tiveros que presentarse ante a reina, contando as súas aventuras.
Pero
efuxiáronse nunha cova solitaria e alí entegáronse apaixoadamente, ela volveu a sentirse amada e el estaba moi ben ata que ela lle falou de casarse

Un día Mercurio presentouse ante Eneas dicíndolle:
-Non tes vergoña Eneas? Olvidaches o teu derradeiro destino?
Ó escoitar esto que Mercurio lle estaba dicindo, Eneas deuse conta do seu error. Fora elexido para fundar un reino en Italia e entretivérase en Cartago coa reina Dido. Rapidamente buscou aos homes e lles ordeunou que fixeran o necesario e embarcasen canto antes.

Anco marcio

2011-02-14T20:53:00.002+01:00

Anco Marcio foi o cuarto dos reis de Roma e o último da Dinastía Latina. Neto do segundo rei, Numa Pompilio, foi o último rei de orixe sabina. Presentaba elementos característicos de Rómulo, era guerreiro, e outros de Numa Pompilio, prudente, sabio e relixioso.

O seu reinado durou 24 durante os cales se creou un forte crecemento demográfico da cidade. Este incremento debeuse á expansion territorial e ó control que exerceu sobre outras comunidades. Tomou as cidades de Politorio, Telene e Ficana, cuxos cidadáns foron ubicados no monte Aventino. Ademais conquistou a cidade de Medulua, e ós seus habitantes adxudicóuselles como residencia o val de Murcia (entre o Palatino e o Aventino).

Tamén axudou ó aumento a progresiva importancia que vai adquirindo a cidade na zona do Lazio no terreo económinco. Isto debeuse á progresiva entrada de habitantes. Derrotou ós sabinos e etruscos.

Anco Marcio destacou na contrución de obra públicas. Algúns exemplos son:

A cidade de Ostia, base do comercio cas colonias gregas.
A Pons Sublicus, ponte de madeira sobre o río Tiber.
Fortificou o monte de Junículo.
Comezou a explotación comercial das salinas xunto o porto de Ostia.
Construción do Foso dos Quirites que protexía a cidade pola parte chan.

En canto á relixión, atribúenselle o redactado de fórmulas para as cerimonias relixiosas dos pontífices.

Fundou a institución dos Feciales, destinadados a evitar as guerras con outros pobos.

Na foto podemos ver un denario do 56 a.C. Nel aparece o rostro de Anco Marcio. Aínda que con dificultade, podemos ver que leva na fronte loureiro, significado de vitoria na Antiga Roma.

Imaxe: Web Roma Eterna

Tulio Hostilio. Guerra contra Alba. Horacios e Curiaceos.

2011-02-14T16:50:00.010+01:00

1. TULO HOSTILIO:

Tulio Hostilio foi o terceiro rei de Roma. Era sabino e un home xa non moi novo cando accedeu ao poder.

Sucedeu a Numa Pompilio tralo interregno dun ano, como era habitual. A Tulio Hostilio sucedeuno Anco Marcio, que era neto de Numa Pompilio.

Tralo interregno o pobo elixiu a Tulio Hostilio como rei de Roma. O avó de Tulo Hostilio fora un compañeiro de Rómulo, un doa destacados na loita contra os sabinos. O rei Tulo Hostilio é un personaxe escuro na historia. Coñécese que foi moi guerreiro. Extendeu a cudade de Roma ata o cuarto monte, o monte Celio. A Curia Hostilia debe o seu nome a el, xa que se lle atribúe a promoción de dita construcción.

Con Tulo Hostilio remata o chamado período xuvenilista da historia romana que estivera polo predominio da cofradía dos xoves lupercos, é dicir, a cofradía lupercal.

2. DESTRUCCIÓN DE ALBA LONGA, 3. HORACIOS E CURIACEOS:

Alba Longa era según a lenda, a antiga cidade fundada por Ascanio, fillo de Eneas. Desta cidade procedían os antepasados de Rómulo e a súa propia nai, Rea Silva. Estaba situada no antigo Lacio aos pés do monte Albo e xunto ao río Álbula (o actual Tíber).

Como xa se dixo o rei Tulo Hostilio era moi guerreiro. Buscou a guerra contra a cidade de Alba Longa sen que houbese ningún motivo serio para facelo. A guerra non se declarou en forma de loita entre un exército e outro porque ambos consideraban pouco ética a disputa entre dúas cidades unidas por tantas cousas., senón que foi proposto un duelo que tivo duas fases. No chan interviñeron 3 irmáns romanos, os Horacios (Horatii), contra 3 irmáns albanos, os Curiaceos (Curiatii). No primeiro enfrontamento morreron 2 Horacios pero os 3 Curiaceos resultaron gravemente feridos. A segunda fase consistíu na loita dos que lograron sobrevivir. O acordo foi que cada un dos Curiaceos tiña que perseguir ao Horacio que sobrevivú e que conseguira saír ileso. De esta maneira foron caendo e morrendo polo esgotamento das súas forzas. Finalmente gañaron os Horacios (romanos) e como consecuencia os albanos sometéronse a Roma.

Logo destes feitos, dúas cidades etruscas, Fidenas e Veyos, levantáronse en armas contra Roma. Tulo Hostilio chamou aos albanos como apoio e axuda militar no seu enfrontamento contra as cidades que se rebelaran. O xefe dos albanos, Matio Fufecio, presentouse no campo de batalla pero mantivo ao seu exército atento e sen tomar cartas no asunto, esperando a evolución da batalla. Gañaron os romanos, polo que Tulo Hostilio acusou ao xefe de albano de traición e mandou que o descuartizasen. Seguidamente mandou que o exército romano arremetese contra a cidade de Alba e destruíla. Pero antes deste feito, Roma acolleu a todos os seus habitantes, deulles o dereito de cidadanía romana e nomeou senadores ás persoas máis ilustres.

Según a lenda o os actos de guerra de Tulo Hostilio acabaron coa paciencia do deus Xúpiter, quen o matou cun raio. O historiador Tito Livio conta que o mataron os nobres que non estaban moi contentos co seu mandato. O seu reinado durou uns 32 anos. E no seu recordo chamóuselle Curia Hostilia á sede do Senado Romano.

" Na imaxe da marxe superior dereita aparece un cadro titulado La Vitoire de Tullus Hostilius sur les forces de Veies et de Fidena, que en galego significa A Victoria de Tulo Hostilio sobre as forzas de Veyos e de Fidenas. Neste cadro móstrase o momento no que os romanos derrotan ás dúas cidades etruscas, Veyos e Fidenas, que lle declararan a guerra a Tulo Hostilio, quen chamara aos albanos para que o axudasen. Logo da guerra Tulo Hostilio acusaríaos de traidores mandando descuartizar ao seu líder."

Imaxe: Europeana

Identificación: La Victoire de Tullus Hostilius sur les forces de Veies et de Fidena.

Autor/es: Cesari Giuseppe e o xinete de Arpin.

Museo: Musée des beaux-arts. (France).

O rapto das Sabinas

2011-02-14T15:32:00.004+01:00

Nestas imaxes de cadros, podemos observar a representación dunha lenda moi famosa e relevante para a mitoloxía romana, o rapto das sabinas.

Esta lenda conta cómo Rómulo fundou Roma e a poboou cos seus homes. Rómulo deuse conta de que tiñan un gran problema, unha cidade sen mulleres estaba destinada ao fracaso, por isto, este rei de Roma invitou aos pobos máis cercanos para que levaran alí as súas mulleres. A fama dos habitantes de Roma era mala, polo que ningún pai accedeu a levar alí ás súas fillas. Así que Rómulo organizou uns xogos deportivos en honor a Neptuno, un dos seus deuses, e invitou aos pobos dos alrededores. Asistiron sobre todo as familias sabinas, xa que naquel entonces, eran os veciños máis numerosos e poderososos da rexión. Os homes de Rómulo aproveitaron a distracción dos sabinos e foron raptando ás xoves. Os romanos tratáronas moi ben, o que fixo que pronto formáranse familias. Mentras tanto, o pobo sabino estaba indignado, pero non o suficiente como para derramar a súa sangue por unhas cantas mulleres. Pasou o tempo e as sabinas xa tiñan fillos cos romanos.

Tito Tacio, rei dos sabinos, pensou que Roma estaba a crecer considerablemente e se non facían algo pronto perderían a súa independencia como pobo, así que decidíronse a atacar.
No medio da batalla, as sabinas colleron aos seus fillos e se interpuxéronse entre sabinos e romanos intentando deter a batalla. Se a guerra non paraba, elas serían as perxudicadas, pois nun bando estaban os seus pais e irmáns, e noutro os seus esposos. Finalmente acabou a batalla e Rómulo e Tito Tacio firmaron un acordo para gobernar conxuntamente, o que beneficiaría a ambos pobos.

Alba Longa. Numitor e Amulio.

2011-02-13T23:15:00.021+01:00

Alba Longa era unha cidade da rexión do Lazio, na actual Italia. Recibiu este nome polo seu asentamento ó longo dun outeiro do monte Albano. Foi fundada por Ascanio, fillo de Eneas, ó comezo do siglo XI a.C. Despois de Ascanio dirixiron a cidade de Alba Longa unha serie de reis sen moita importancia, ata chegar a Proca, pai de Numitor e Amulio.

Ó morrer o rei Proca o reino correspondíalle por dereito a Numitor, xa que era o fillo maior, pero o seu irmán Amulio, ambicioso polo trono, desterrouno da cidade e matou ós seus fillos varóns deixando viva exclusivamente á única filla que tiña Numitor, Rea Silvia. Perdooulle a vida obrigándoa a ser sacerdotisa vestal, onde a característica principal era o voto de castidade durante 30 anos de maneira que non podería concibir fillos que puideran destronar a Amulio algún día. Sen embargo, Rea Silvia foi violada por Marte, deus da guerra, e tivo dous fillos xemelgos, Rómulo e Remo.

Amulio ó enterarse disto mandou encarcelar a Rea Silvia e ordeoulle ó seu servo que matase ós nenos pero este deixounos dentro dunha cesta no río Tíber. O río desbordouse e esto fixo que a corrente conducise ós nenos hacia a orilla do Tíber, onde foron recollidos pola loba Luperca que os amantoudurante días na súa cova. Despois foron encontrados por un matrimonio de pastores, Faústulo e Aca Larentia, que os coidaron ata que foron maiores. Cando Rómulo e Remo creceron e se enteraron da súa orixe mataron ó seu tío avó Amulio restablecendo así ó seu avó Numitor no trono.

Máis tarde os xemelgos fundaron a cidade de Roma, pero unha discusión sobre quen debería gobernar a cidade provocou que Rómulo matase a Remo.

"Nesta estatua de Jacopo della Quercia aparece Rea Silvia cos seus dous fillos: Rómulo e Remo. Gracias a estes nenos Numitor puido volver ó trono de Alba Longa xa que mataran ó seu tío avó Amulio quen destronara ó seu propio irmán, o anteriormente mencionado, Numitor. "

Imaxe:

Escultor: Jacopo Della Quercia

Ano: 1414-1418

Medida: 163 cm

Características: Esta estatua está feita de mármol e formaba parte da Fontana Gaia en Siena. Ahora a obra está remplazada por unha copia feita en 1858 por Tito Sarrocchi.

Museo: Actualmente consérvase no Museo da Opera do Duomo de Siena.

Numa Pompilio. Reformas relixiosas. Ninfa Exeria

2011-02-12T19:53:00.007+01:00

Nesta imaxe vese a Numa Pompilio falando coa Ninfa Exeria. Pompilio foi o segundo rei de Roma. Foi o sucesor de Rómulo. Viveu entre 715 a. C. e 672 a. C. e casouse con Tacia, a filla do rei sabino Tito Tacio. Numa Pompilio foi elixido como rei logo da desaparición de Rómulo, un ano despois. Vivía na cidade de Cures, sendo un home piadoso e sabio, e era de orixe sabina.

Según se coñece, reinou con moita sabiduría e unha lenda conta que a Ninfa Exeria ensinoulle a Numa a ser un lexislador prudente e coñecedor. Según Tito Livio, Numa coversaba todas as noites coa deusa Exeria, da cal obtivo sabiduría e instrucións sobre a maneira de organizar a relixión romana.

Según algúns historiadores, esta era unha táctica do monarca para amansar ao guerreiro pobo romano, que pasou o reinado do seu predecesor Rómulo en guerra. Ao desviar a atención do pobo cara a relixión, obtivo o seu obxetivo.

Os poboadores seguían considerándose a sí mesmos, uns Romanos, outros Sabinos, antes de considerarse cidadáns de Roma.

Para vencer esta tendencia, Pompilio organizou gremios baseándose na ocupación das persoas, sen importar orixe. Agrupounos en frautistas, orfebres, carpinteiros, tintoreiros, zapateiros, curtidores, broncistas e alfareiros.

Numa pompilio, implantou, ademáis unhas reformas no calendario romano. Este xa se usaba dende tempos de Rómulo. Existían, pois dez meses, os coñecidos actualmente comezando en marzo e rematando en decembro. Pompilio implantou os meses de xaneiro e febreiro, respectivamente. O primeiro en honor ao deus Xuno, quen tiña dúas cabezas. Isto enténdese simbolicamente, unha cabeza miraba cara o ano xa rematado e a outra cara o aninovo. Febreiro adicouno a Februus, máis coñecido coma Plutón, o deus das cerimonias de purificación, as cales se realizaban neste mes para limpar as culpas e pecados do ano anterior e comezar o novo ano con bos augurios.

Imaxe: Wikipedia, Numa Pompilio consulta coa Ninfa Exeria, "Memorias da antiga Roma", FE Gailer, Reutlingen 1834

Fuxida de Eneas

2011-02-12T19:47:00.010+01:00

Eneas era, según a mitoloxía latina, un príncipe Troiano, fillo de Anquises e a deusa Venus. O seu pai pertencía á familia real de Troia, e un día mentres coidaba aos seus rebaños, no Monte Ida, Afrodita veuno e namorouse del pola súa beleza. Únense e teñen un fillo, Eneas. Pero no momento en que Anquises lle di ao seu fillo o nome da súa nai, este é alcanzado por un raio e queda cego.

Cando Paris rapta a Helena e se desencadea a guerra de Troia, Eneas loita nela. Tras anos dunha guerra interminable os gregos conseguen tomar a cidade de Troia mediante a famosa idea do cabalo de madeira, idea de Odiseo, deixando na porta simplemente un cabalo de madeira no que todolos gregos se escondían, finxindo que abandoaran a guerra e que o cabalo era un regalo, símbolo de rendición. Cando os troianos se emborrachan e se durmen trala celebración do seu suposto triunfo, os gregos saen do cabalo e matan a todolos troianos, destrúen e incendian a cidade.

Eneas é avisado pola súa nai Venus. Esta dille que debe escapar, que non debe quedarse en Troia, pois outro futuro está reservado para el. Nese momento co foxe co seu pai Anquises, o seu fillo Ascanio (tamén coñecido como Iulo) e a súa muller Creúsa. Pero debido ao caos esta úlñtima pérdese e non consegue escapar con Eneas.

Fuxiu cun grupo de troianos en vinte naves polo Mediterráneo, e tras moitas escalas chegaría finalmente ao Lazio.

Un dos poetas máis destacados que narrou a aventura de Eneas trala guerra de Troia foi Virxilio, poeta oficial do emperador Augusto.

"Nesta escultura de Bernini vemos como tras ser avisado pola súa nai, a deusa Venus, Eneas carga co seu pai para escapar da Troia que arde e co seu fillo, chamado Ascanio ou Iulo, tras eles. Xa non aparece Creúsa que, muller de Eneas que se perde no caos da fuxida. Vese como Anquises leva na man os penantes na man, é decir, as figuras dos deuses protectores da casa."

Imaxe:

Eneas, Anquises e Ascanio.

Gian Lorenzo Bernini.
Estilo Barroco.
Galleria Borghese, Roma.
220 cm. de alto.

O rapto das Sabinas

2011-02-12T11:40:00.005+01:00

Autor: Jaques-Louis David
Obra: O rapto das Sabinas
Ano: 1799
Estilo: Clasicismo
Museo: Museo Capitolino de Roma

Nesta imaxe pódese apreciar a duas mulleres, unha de pé e outra no chan, que intentan mediar e deter a batalla.
O rapto das sabinas é unha popular lenda romana que foi representada por moitos pintores e escultores. O mito fala do rapto das mulleres dun pobo de Sabinia por pate dos fundadores da Antiga Roma.

Nos seus inicios Roma era unha cidade de maioría masculina, polo que o rey Rómulo organizou un evento deportivo na honra de Neptuno, Deus do mar, e invitou os habitantes dos pobos veciños. Moitos acudiron o evento, entre os que se atopaban os Sabinos acompañados polo seu Rey Tito Tácio.
O espectáculo comenzou e, a una señal, cada romano raptou a unha muller, e logo votaron aos homes. As sabinas puxeron un requisito a hora de contraer matrimonio: no fogar, elas só se ocuparían do tear, e non se verían obligadas a realizar traballos domésticos polo que elas se erexirían como as gobernadoras do fogar.
Sen embargo, os homes de Sabinia non se quedarían cos brazos cruzados, e atacaron aos romanos pola súa traizón. Os acorralaron no Capitolio grazas a axuda de Tarpexa, unha Sabina que os franqueou a cambio duns brazaletes, e o final foi asasinada aplastada polos romanos.

As loitas entre Romanos e Sabinos seguiron, ata que as Sabinas se interpuxeron no medio da loita, e pediron que esta cesáse, xa que alegaron que se gañaban os romanos perderían aos seus pais e irmáns, e se gañaban os sabinos perderían aos seus maridos e fillos. Con isto cesou a guerra e celebrouse un banquete no que Rómulo e Tito Tácio firmarían unha diarquía que beneficiaría a ambos pobos, esta se cumplíu ata a morte de Tácio.

As lendas da fundación de Roma

2011-02-08T17:19:00.002+01:00

Os romanos teceron o tapiz da súa historia cunha serie de lendas que intentaban explicar os segredos da súa orixe. Coma no antigo foro, unha lagoa que logo foi desecada polo primeiro rei etrusco de Roma, entramos nun terreo pantanoso, onde se mestura a realidade coa ficción, os personaxes históricos cos literarios.

Quizais moitas veces poida a lenda ilustrar un suceso real. Foi a violación de Lucrecia a gota que colmou o vaso da paciencia do pobo ante os abusos dun rei despótico?, tivo Rómulo que buscar unha solución de urxencia ante a falta de mulleres para os seus homes?, sería a muller de Fáustulo a única loba desta historia, como apunta Tito Livio?

O certo é, como ben di o dito, que "Se non è vero, è ben trovato.", e todos estes episodios foron fonte de inspiración de artistas ao longo dos séculos.

O traballo, para os alumnos de 1º de Latín, consistirá en vestir con imaxes aos episodios desta lenda, explicando os sucesos da Antigüidade e proporcionando toda a información relativa á obra de arte elixida: pintor, época/estilo e museo onde se conserva. Intenta buscar imaxes libres de dereitos de autor. Engade como mínimo a etiqueta de "Lendas fundación de Roma". Velaquí un exemplo.

"Eneas foxe de Troia en chamas levando nos ombros ao seu pai Anquises. O neno aos pés de Eneas é o seu fillo Ascanio, tamén chamado Iulo, que dará nome á gens Iulia, á que pertencían Xulio César e o emperador Augusto. Tamén Creúsa, muller de Eneas, quere acompañar ao seu marido, pero morrerá no desorde e confusión da batalla."

Imaxe Wikipedia

Federico Barocci, Aeneas' Flight from Troy, 1598

Renacemento

Galleria Borghese, Rome

O fin da guerra civil entre César e Pompeio

2011-01-23T23:14:00.002+01:00

Liber VI [21] (...) Ipse fugatus Alexandriam petiit, ut a rege Aegypti, cui tutor a senatu datus fuerat propter iuvenilem eius aetatem, acciperet auxilia. Qui fortunam magis quam amicitiam secutus occidit Pompeium, caput eius et anulum Caesari misit. Quo conspecto Caesar etiam lacrimas fudisse dicitur, tanti viri intuens caput et generi quondam sui.

"El mesmo posto en fuga dirixiuse a Alexandría para recibir axuda do rei de Exipto, de quen fora nomeado titor polo senado a causa da súa xuventude. Quen, perseguindo a fortuna máis que a amizade matou a Pompeio, enviou a cabeza e o anel a César. Ao velo dise que César derramou bágoas ao contemplar a cabeza de tan gran varón do que tamén fora o seu xenro noutro tempo."

Neste fragmento Eutropio fálanos do fin da Guerra Civil César e Pompeio. Éste último é perseguido por César pero non logra alcanzalo. Para isto atravesa o mar Adriático e chega a Hispania onde derrota as lexións de Pompeio na batalla de Ilerda. César volve a Italia na procura de Pompeio e finalmente en Farsalia no ano 48 a.C. enfróntanse onde César sae vitorioso.

Pompeio diríxese a Exipto en busca dun lugar seguro e así recibir axuda do rei exipcio, pero é asasinado por Lucio Septimio, antigo tribuno seu. César chega a Alexandría seguindo os pasos de Pompeio co fin de recuperar o trono.
A "sorpresa" doulla Teodoto a César ao presentarlle a cabeza e o anel de Pompeio, pero César lamentou a morte de Pompeio, porque aínda que agora fose inimigo, noutro tempo fora o seu aliado e o home da súa filla.

Victoria sobre Iugurta.

2011-01-23T18:10:00.019+01:00

Liber V [1] (...) Ergo Marius post victoriam Iugurthinam secundo consul est factus bellumque ei contra Cimbros et Teutones decretum est. Tertio quoque ei et quarto delatus est consulatus, quia bellum Cimbricum protrahebatur.(...)

"Así pois, Mario foi proclamado cónsul por segunda vez despois da victoria sobre Iugurta e foille asignada a guerra contra os cimbros e os teutóns. O consulado foille concedido por terceira e cuarta vez, posto que a guerra cos cimbros se prolongaba"

Cayo Mario foi un político e militar romano que ao longo da súa vida foi escollido cónsul sete veces; tivo varios éxitos militares. Cando todo parecía ir ben na súa carreira política, unha nova crise militar, en Numidia, permitiríalle de novo volver a presentarse como militar capaz ante a opinión pública. A guerra de Iugurta (112-105 a.C.), desenvolvida entre númidas e romanos, toma o seu nome do sobriño do rei de Numidia, Micipsa.

*Imaxe tomada de google imaxes. É a imaxe dun libro que mostra a guerra contra Iugurta.

A morte de Cleopatra

2011-01-23T16:03:00.006+01:00

Liber VII [7] Hic quoque ingens bellum civile commovit cogente uxore Cleopatra, regina Aegypti, dum cupidate muliebri optat etiam in urbe regnare. Victus est ab Augusto navali pugna clara et ilustri apud Actium, qui locus in Empiro est, ex qua fugit in Aegyptum et desperatis rebus, cum omnes ad Augustum transirent, ipse se interemit. Cleopatra sibi aspidem admisit et veneno eius extincta est. Aegyptus per Octavianum Augustum imperio Romano adiecta est. (...)

"Este tamén orixinou unha gran guerra civil sendo incitado pola súa muller Cleopatra, raíña de Exipto, que con desexo feminino desexaba tamén reinar na Cidade. Foi vencido por Augusto nunha célebre e ilustre batalla naval preto de Accio, que está situado en Epiro, desde onde fuxe a Exipto e en situación desesperada, ao se pasar todos ao bando de Augusto, se suicidou. Cleopatra arroxouse un áspide contra si e foi morta polo seu veleno. Exipto foi engadido por Octaviano Augusto ao Imperio Romano" (...)

Tras a victoria de Octavio Augusto sobre Marco Antonio na batalla naval de Accio no ano 31 a.C., Octavio Augusto conseguiu entrar con facilidade en Alexandría. Marco Antonio recibiu un informe falso no que se lle comunicaba a suposta morte de Cleopatra. Ante esta situación, non viu outra saída máis que a morte, polo que se matou coa súa propia espada. Cando Cleopatra soupo o que lle acontecera ao seu amante, e consciente de que a situación na que se atopaba non era moito máis optimista, xa que o máis probable sería que a convertisen nunha simple escrava máis, decidiu tamén poñerlle fin á súa vida. Para iso, pediulle ás súas escravas que lle trouxesen unha cobra exipcia, que ela aproximou ao seu peito, onde o áspid a mordeu, introducíndolle no corpo o seu veleno mortal.

* Imaxe tomada da Wikipedia. Trátase do famoso cuadro "A morte de Cleopatra", de Reginald Arthur, no cal se representa como a raíña exipcia puxo fin á súa vida.

O CONFLICTO TRALA MORTE DE MITRIDATES

2011-01-23T15:51:00.004+01:00

Liber VI (6) Anno urbis conditae sexcentesimo septuagesimo sexto, L. Licinio Lucullo et M. Aurelio Cotta consulibus mortuus est Nicomedes, rex Bithyniae, et per testamentum populum Romanum fecit heredem. Mithridates pace rupta Bithyniam et Asiam rursus voluit invadere. Adversus eum ambo consules missi variam habuere fortunam.

No ano 676 despois da fundación da Urbe, no consulado de Lucio Licinio Lucullo e Marco Aurelio Cotta, morreu Nicómedes, rei de Bitinia, e fixo herdeiro ao pobo romano no testamento. Mitrídates, tras romper a paz, quixo invadir de novo Bitinia e Asia. Os dous cónsules foron enviados contra el e contaron con diferente sorte.

Este parágrafo do Liber VI de Eutropio explica a orixe do conflicto producido entre Mitrídates e Roma a causa do testamento de Nicómedes.

Nicómedes IV, fillo de Nicómedes III, foi rei de Bitinia , un antigo reinado de Asia Menor que se extinguiu no século I a.C. en favor de Roma. Nicómedes gobernou alí durante vinte anos, dende o 94 ata o 74 a.C. Durante este reinado, Nicómedes foi un gran aliado de Roma, e mantivo grandes enfrotamentos con Mitrídates, rei do Ponto e inimigo declarado de Roma. Trala súa morte, no 74 a.C., Nicómedes fixo a Roma herdeira do seu reino, e o Senado decidiu convertilo nunha provincia romana. Sen embargo, Mitrídates pretendeu apoderarse deste reino e enfrontouse a Roma, tendo así lugar a Terceira Guerra Mitridática ( 74-65 a.C.), que acabaría coa victoria de Roma e o suicidio de Mitrídates.

A morte de César.

2011-01-23T15:16:00.002+01:00

Liber VI. [25] Praecipui fuerunt inter coniuratos duo Bruti ex eo genere Bruti, qui Primus Romae consul fuerat et reges expulerat, et C. Cassius et Servulius Casca. Ergo Caesar, cum senatus die inter ceteros venisset ad curiam, tribus et viginti vulneribus confossus est.

"Os principais entre os conxurados foron os dous Brutos da familia de Bruto, que fora o primeiro cónsul de Roma e expulsara aos reis, e Casio e Servelio Casca. Así pois, César, despois de chegar á Curia no día da sesión do Senado, foi apuñalado con vinte e tres coiteladas".

No mes de marzo do ano 44 a.C., un grupo de senadores convocaron a César no foro para lerlle unha petición cuxo fin era devolverlle o poder efectivo ao Senado. Marco Antonio, quen xa fora avisado, intentou detelo antes de entrara á reunión, pero César foi interceptado e conducido a unha habitación. Cando comezou a ler a petición, Tulio Cimber tiróulle da túnica e, ante a protesta de Xulio César, Casca asentoulle un corte no pescozo. Aínda que intentou escapar, os seus agresores aproveitaron a súa caída nas escaleiras do foro e déronlle morte con vinte e tres puñaladas.

Fotografía de Wikipedia na que se mostra a estatua de Xulio César en Rimini, unha provincia italiana.

A conxuración de Catilina

2011-01-23T14:57:00.009+01:00

Liber VI. [15] M. Tullio Cicerone oratore et C. Antonio consulibus, anno ab urbe condita sexcentesimo octogesimo nono, L. Sergius Catilina, nobilissimi generis vir, sed ingenii pravissimi, ad delendam patriam coniuravit cum quibusdam claris quidem, sed audacibus viris. A Cicerone urbe expulsus est. Socii eius deprehensi in carcere strangulati sunt. Ab Antonio, altero consule, Catilina ipse victus proelio est et interfectus.

" Sendo cónsules o orador Marco Tulio Cicerón e Caio Antonio, no seiscentos oitenta e nove despois da fundación da Cidade, Lucio Sergio Catilina, home de ilustre familia, pero de carácter depravado, tramou unha conxura para destruír a patria con algúns ilustres pero audaces homes. Foi expulsado da cidade por Cicerón. Capturados os seus compañeiros foron estrangulados no cárcere. O mesmo Catilina foi vencido no combate e morto por Antonio, o outro cónsul."

Lucio Sergio Catilina foi un seguidor de Sila, foi nomeado gobernador en África e acusouselle de abuso de poder mentres exerceu o seu cargo. Catilina iniciou unha serie de conspiracións para conseguir o poder, nas que estivo implicada unha parte da nobreza romana, entre a que se encontraba César. Catilina fracasou nas súas primeiras conspiracións pero no ano 62 fixo o último intento para poder destruír a patria pero non o conseguiu debido a que foi descuberto por Cicerón, un dos seus adversarios. Catilina compareceu ante o senado

e Cicerón mediante catro discursos (Catilinarias) denunciouno e obrigouno a fuxir de Roma. Pero este reuniuse en Etruria co exército de Caio Manlius, que foi vencido polas tropas fieis á República. Finalmente Catilina morre na batalla de Pistoia por o cónsul Caio Antonio e os seus seguidores foron executados en Roma.

Imaxe de Wikipedia

Marco Antonio e Cleopatra

2011-01-23T11:12:00.005+01:00

Liber VII. [6] Interim Pompeius pacem rupit et navali proelio victus fugiens ad Asiam interfectus est. Antonius, qui Asiam et Orientem tenebat, repudiata sororem Caesaris Augusti Octaviani, Cleopatram, reginam Aegypti, duxit uxorem. Contra Persas etiam ipse pugnavit. Primis eos proeliis vicit, regrediens tamen fame et pestilentia laboravit et, cum instarent Parthi fugienti, ipse pro victo recessit.

"Mentres tanto, Pompeio rompeu a paz e, vencido nunha batalla naval, foi asasinado ao fuxir a Asia. Antonio, que ocupaba Asia e Oriente, despois de repudiar á irmá de César Augusto Octaviano, casou coa raíña de Exipto, Cleopatra. Tamén loitou el mesmo contra os persas. Venceunos nas primeiras batallas, sen embargo, ao volver sufriron fame e peste e, como o acosasen os partos mentres fuxía, regresou como vencido."

Este párrafo do Liber VII de Eutropio narra o asasinato de Pompeio tras ser derrotado na batalla de Farsalia na súa fuxida e como Marco Antonio repudiou á súa cuarta muller, Octavia Minor, irmá de César Augusto, e casou de novo con Cleopatra VII, raíña de Exipto, coa que xa tivera dous fillos.

Marco Antonio intentou conquistar o territorio parto, invadindo antes Armenia, onde buscaba o apoio do rei Artavasdes. Cando Antonio se dirixiu á capital da Media Atropatene, cometeu o erro de non deixar guarnicións no territorio armenio, situación que foi aproveitada polo rei armenio para cambiar de bando. Así pois, os xinetes partos atacaron as liñas de abastecemento de Marco Antonio, deixandoo sen subministros nin medios de asalto. Ante esta situación, Antonio tivo que regresar a Siria en pleno inverno, sufrindo baixas de 30.000 homes, moitos deles veteranos de guerra difíciles de substituir.

Fotografía tomada da Wikipedia, que representa un busto de Marco Antonio, que se pode atopar nos Museos Vaticanos.

A batalla de Farsalia

2011-01-21T18:49:00.014+01:00

Liber VI. [20] [...] Primo proelio victus est et fugatus, evasit tamen, quia nocte interveniente Pompeius sequi noluit, dixitque Caesar nec Pompeium scire vincere et illo tantum die se potuisse superari. Deinde in Thessalia apud Palaeopharsalum productis utrimque ingentibus copiis dimicaverunt. [...]

"(César) Na primeira batalla foi vencido e posto en fuga, sen embargo escapou, xa que ao chegar a noite Pompeio non quixo perseguilo e César dixo que Pompei non sabía vencer e que soamente naquel día houbese podido ser vencido. Despois loitaron en Tesalia, cerca de Farsalia, presentando abundantes tropas por unha e outra parte."

Este párrafo explica a batalla de Farsalia que foi librada en Grecia no ano 48 a.C e que enfrentou aos exércitos romanos de Xulio César e Cneo Pompeio, na Segunda Guerra Civil Romana que enfrentou a populares (os cales querían unha reforma agraria e militar) e aos optimates (os latifundistas e escravistas que só querían concentrar o poder no Senado e nas altas maxistraturas).

Despois do éxito de Dirraquium, Pompeio ofrece batalla a César, quen aceptou o desafío. A pesar da superioridade numérica do primeiro e da presión do Senado por aplastar a César, éste contaba con numerosas ventaxas como a veteranía da suas lexións, o seu liderazgo e o reducido espacio do campo de batalla. O uso das reservas tácticas e o ataque combinado de cabalería, infantería lixeira e pesada de César, levou á fuxida de Pompeio cara Exipto.

A imaxe mostra a colocación do exército de Pompeio (vermello) e César (azul).

Fonte: Wikipedia

A terceira guerra servil

2011-01-21T16:17:00.002+01:00

Liber VI, [7] Et in Italia novum bellum commotum est. Septuaginta enim et cuattuor gladiatores ducibus Spartaco, Crixo et Oenomao effracto Capuae ludo fugerunt. Et per Italiam vagantes paene non levius bellum in ea, quam Hannibal moverat, paraverunt.

"E de repente en Italia estourou unha nova guerra. Setenta e catro gladiadores dirixidos por Espartaco, Criso e Enomao, fuxiron logo de destruír a escola de gladiadores de Capua. Vagando por Italia prepararon unha guerra non menos grave ca a que provocara Aníbal".

No ano 73 a.X., (xa na República) un grupo de gladiadores planearon a súa fuxida da escola de gladiadores de Capua iniciando así a Terceira Guerra Servil. Vencendo ás forzas do exército romano armáronse con utensilios militares aumentando a súa potencia de ataque. No Vesubio, venceron a Glabro e os seus homes atacando polo flanco ao igual que derrotaron ao pretor Varinio. Tras as victorias sobre os exércitos consulares no Gargano, Marco Licinio Craso, fíxose co mando das lexións, que recibiron o apoio das lexións Pompeio e de Lúculo, que na batalla do Río Silario aniquilaron aos 60.000 homes de Espartaco.

Fotografía de Adri H en Flickr. En imaxe o Vesubio, onde se refuxiaron os escravos tras abandonar a escola de gladiadores.

César en Alexandría

2011-01-20T17:41:00.008+01:00

Liber VI. [22] Mox Caesar Alexandriam venit. Ipsi quoque Ptolomeus parare voluit insidias, qua causa bellum regi inlatum est. Victus in Nilo periit inventumque es corpus eius cum lorica aurea. Caesar Alexandria potitus regnum Cleopatrae dedit, Ptolomaei sorori, cum qua consuetudinem stupri habuerat.

"En seguida César chegou a Alexandría. Tolomeo quixo prepararlle unha emboscada a el mesmo, causa pola que a guerra lle foi declarada ao rei. Foi vencido no Nilo e o seu corpo foi atopado cuberto cunha coraza de ouro. César, facéndose co reino de Alexandría, doullo a Cleopatra, a irmá de Tolomeo, coa que habitualmente mantivera adulterio"

Despois de que Pompeio fose vencido por César en Farsalia no ano 48 a.C buscou refuxio en Exipto, onde atopou todo o contrario do que buscaba: a morte, posto que o faraón mandou asasinalo para conseguir o apoio de César contra Cleopatra. Foi deste xeito casual, é dicir, perseguindo a Pompeio, como César chegou ata Alexandría. Unha vez alí resolveu o conflicto dinástico que mantiña enfrontados a Cleopatra e Ptolomeo; para lograr tal fin César fíxose co control de Exipto e entregoulle o mando á raíña Cleopatra, coa que mantivo unha relación.

En canto a Ptolomeo, cabe dicir que rematou morrendo no Nilo cando César puxo en fuga aos expcios río arriba, e foi recoñecido gracias á coraza de ouro que portaba.

*imaxe extraída da wikipedia- Cleopatra e César de Jean-Léon Gérôme

A crise da República nos textos de Eutropio

2011-01-17T17:53:00.003+01:00

A historia de Roma no século I a.C. é unha das etapas más apaixoantes da Historia Universal. Esta época convulsa e violenta, trouxo consigo 3 guerras civís, unha guerra social e innumerables revoltas nas rúas da capital, pero tamén foi a época onde viviron algúns dos personaxes máis relevantes e que marcarían o destino da cidade para sempre. Foron os tempos de Mario, de Sila, de César e Pompeio, de Marco Antonio e Cleopatra, e tamén os de Cicerón e Catulo.

O traballo consistirá en buscar un pequeno texto de Eutropio (libros V, VI e VII) que ilustre algún dos episodios máis representativos desta época, e acompañalo da súa tradución e unha pequena introdución histórica. Aquí vos queda un exemplo. Respecta o estilo do mesmo (negriñas, cursivas, etiqueta, libro e parágrafo do texto, etc.)

Liber VI. [20] Caesar vacuam urbem ingressus dictatorem se fecit. Inde Hispanias petiit. Ibi Pompeii exercitus validissimos et fortissimos cum tribus ducibus, L. Afranio, M. Petreio, M. Varrone, superavit. Inde regressus in Graeciam transiit, adversum Pompeium dimicavit.

"César proclamouse dictador despois de entrar nunha Roma baleira. Dende alí marchou cara ás provincias de Hispania. Alí, venceu aos poderosos e ben preparados exércitos de Pompeio que contaban con tres xenerais, Lucio Afranio, Marco Petreio e Marco Varrón. Ao seu regreso cruzou a Grecia e loitou contra Pompeio".

Tras atravesar o Rubicón César encamiñábase a unha guerra civil. Decidiu marchar contra Roma, onde agardaba Pompeio, quen, temendo ás lexións do seu rival, marchou da cidade cara ao sur, onde tiña as súas tropas. Fíxose forte entón en Grecia e en Hispania, ata donde marchou César, que venceu primeiro aos seus lugartenentes Petreio, Afranio e Varrón na batalla de Ilerda (Lleida), e logo ao propio Pompeio en Farsalia, Grecia.

* Imaxe de mmarftrejo en Flickr - Estatua de César ante o mercado de Traxano en Roma, avenida dos foros imperiais.

Etapa Arcaica

2010-11-03T20:36:00.005+01:00

Durante a etapa arcaica os romanos coñecen o mundo grego, senten admiración por el, e importan os xéneros que máis lles agradan como:
O teatro, a épica, a poesía e a historia.
A súa lingua algo rudimentaria ten que adaptarse á métrica, estilística e léxico grego.
Ao principio dedícanse a traducir as obras gregas ou utilizan directamente o grego. Destacan o poeta Ennio, os dramaturgos Plauto e Terencio, ao prosista Catón e o satírico Lucilio.
Terencio, foi un autor de comedias durante a república Romana. Descoñecemos a data exacta do seu nacemento, pero segundo Suetonio, morreu no ano 169 a. C. á idade de trinta e cinco anos e Plauto escribiu ao redor de 130 obras e actualmente tan só dispomos dos textos de vinte e unha delas.

Obras:
-Andrya (166 BC)
-Hecyra (A sogra, 165 BC)
-Heautontimorumenos (O autoflagelado, 163 BC)
-Eunuchus (161 BC)
-Phormio (161 BC)
-Adelphoe ou Adelphi (160 BC)

Latín Clásico

2010-11-03T17:39:00.016+01:00

É a forma da lingua latina que se falaba no Imperio Romano durante os siglos I a. C e I d. C.Este período tamén é coñecido como a Idade de Ouro das letras latinas.Pero non toda a poboación o utilizaba; só o empregaban os romanos para todo o formal,tamén o falaban os ilustres e a xente con poder, pero máis ben, era un estilo

literario.O latín falado no pobo do Imperio Romano nesa época chamábase latín vulgar.O latín vulgar diferenciouse do latín clásico no seu vocabulario e gramática e co paso do tempo tamén se viu afectada a pronunciación.

O latín clásico sempre foi unha lingua literaria algo artificial polo que,por exemplo, o latín levado polos soldados romanos á Galia ou á Dacia non era o latín clásico de Cicerón.O latín clásico só se mantiña na literatura e na administración como linguaxe escrita culta, para facilitar a comunicación ente as provincias.Esta tamén era unha época de profunda crisis económica, política e cultural na que a élite cultural crea, a partir de variedades do latín coloquial, un latín estándar para a administración e para as escolas e un latín literario.

Os autores máis destacados son Cicerón, Xulio César, Tito Livio, Virxilio, Horacio, Catulo, Ovidio.

Texto Catilinarias de Cicerón:

Catilina abiit

Tandem aliquando, Quirites, L.Catilinam,

furentem audacia, scelus anhelantem, pesten patriae nefarie molientem, vobis atque huic urbi ferro flammaque minitantem.

Ex urbe vel eiecimus, vel emisimus vel ipsum egredientem verbis prosecuti sumus.

Abiit, excessit, evasit, erupit.

Nulla iam pernicies a monstro illo atque prodigio moenibus ipsis intra moenia comparabitur.

Catilina fuxiu

Finalmente, cidadáns a L. Catilina

que estaba tolo pola audacia que ansiaba o crime, que maquinaba de maneira criminal a ruína da patria, que vos ameazaba a vosoutros, a esta cidade a sangue e a lume.

Botámolo da cidade, ou expulsado ou perseguido coas nosas palabras mentres marchaba.

Foise, marchou, fugouse, escapou.

Xa ningunha desgracia será preparada dentro das murallas contra as propias murallas por aquel monstruo.